Repetytorium maturzysty - geografia

115 DZIEJE ZIEMI. TABELA STRATYGRAFICZNA Wiek względny skały – określenie „skała jest starsza od...”, „skała jest młodsza od...”. Metody ustalania wieku skały BEZWZGLĘDNEGO WZGLĘDNEGO metoda radiometryczna – każdy pierwiastek promienio- twórczy ma określony czas połowicznego rozpadu, np. dla uranu 238 wynosi on 4,5 mld lat. Oznacza to, że po upły- wie tego czasu połowa uranu ulegnie rozpadowi i prze- mieni się w ołów. Ustalenie wieku skały polega na ob- liczeniu stosunku uranu do ołowiu; stosuje się też inne pierwiastki (stront, potas), a do badania wieku szczątków organicznych stosuje się izotop węgla C 14 (podczas życia w organizmie gromadzi się węgiel C 14 , którego czas po- łowicznego rozpadu wynosi 5570 lat); dzięki określeniu wieku szczątków organicznych można pośrednio ustalić wiek skały, w której te szczątki się zachowały metoda stratygraficzna na obszarach o budowie płytowej (nie- zaburzonych tektonicznie) – im głębiej położona skała, tym jest starsza (zasada superpozycji) metoda dendrochronologiczna – polega na badaniu słojów przyrostu rocznego w pniach drzew żyjących i ko- palnych. Porównanie słojów w różnych pniach pozwoliło na określenie przebiegu warunków wegetacji do 8200 lat wstecz metoda paleontologiczna ustalanie wieku skał za pomocą ska- mieniałości przewodnich metoda pyłkowa (palinologiczna) – polega na badaniu pyłków roślinnych. Najczęściej bada się pyłki zawarte w torfie lub w osadach na dnie jeziora. Pozwala to na określenie warunków wegetacji i zmian szaty roślinnej na pewnych obszarach. metoda tektoniczna – polega na ana- lizie niezgodności ułożenia warstw; pozwala na ustalenie czasu ruchów górotwórczych, transgresji i regresji morskich Skamieniałość to zachowane w skale szczątki roślinne lub zwierzęce. Jeśli są to szczątki orga- nizmu żyjącego w konkretnym okresie lub epoce geologicznej, na znacznych obszarach kuli ziem- skiej, to mówimy wtedy o skamieniałościach przewodnich. Na przykład: skała, w której znale- ziono skamieniałości archeocjatów, pochodzi z kambru, bo tylko w tym okresie żyły te zwierzęta. Trylobit – skamieniałość prze- wodnia ery paleozoicznej. Amonit – skamieniałość prze- wodnia ery mezozoicznej. Belemnit – skamieniałość przewodnia ery mezozoicznej. DZIEJE ZIEMI. TABELA STRATYGRAFICZNA Tabela stratygraficzna przedstawia podział dziejów Ziemi. Skonstruowana jest w taki sposób, że na górze tabeli są najmłodsze ery, okresy lub epoki geologiczne. Każda następna era, epoka lub okres jest starsza od poprzedzającej. Taki sposób konstrukcji tabel stratygra-