Repetytorium maturzysty - wiedza o społeczeństwie

POLITYKA I DEMOKRACJA 112 Wśród wartości demokratycznych, które mają zapewnić członkom państwa demokra‑ tycznego warunki życia i rozwoju, można wymienić także szereg innych: • porządek i efektywność, czyli stan pewnej równowagi społecznej, połączony z utrzy‑ mywaniem ładu społecznego, a co za tym idzie zapewnieniem bezpieczeństwa • różnorodność – występująca na wszystkich poziomach organizacji państwowej • własność – prawo do posiadania własnego mienia i do dowolnego rozdysponowywa‑ nia go • prawa obywatelskie – prawa zapisane w konstytucji • prywatność – prawo do utajnienia pewnych danych jednostki, zwłaszcza natury osobi‑ stej czy dotyczących spraw rodzinnych; obywatel ma możliwość zadecydowania o tym, że pewne informacje o jego sposobie życia i zachowaniach nie zostaną upublicznione • patriotyzm – postawa umiłowania ojczyzny. W Polsce prawa te, zwane obywatelskimi prawami podstawowymi, gwarantowane są przez Konstytucję, a ich łamanie podlega skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich. Charakterystyczne dla demokracji jest to, że nie zawsze wszystkie te wartości muszą wy‑ stępować równocześnie, a nawet jeśli się tak dzieje, to czasem zachodzi sytuacja, w której wykluczają się one wzajemnie – dochodzi do konfliktu wartości w życiu społecznym. Dzieje się tak, ponieważ zgodnie z zasadą wolności obywatele mogą wybrać jako najważniejszy dla siebie dowolny system wartości, który nie zawsze pokrywa się z powszechnie uznanym i ak‑ ceptowanym przez społeczeństwo zespołem wartości. Konsensus – znalezienie takiego rozwiązania, które może zostać zaakceptowane przez strony zgod‑ nie z ich wartościami i celami; preferowana metoda rozstrzygania sporów w demokratycznym pań‑ stwie prawnym. Kompromis – znalezienie porozumienia wskutek wzajemnych ustępstw; preferowana metoda roz‑ strzygania sporów w demokratycznym państwie prawnym. Warto zwrócić uwagę na różnice między konsensusem a kompromisem. Kompromis za‑ kłada częściowe spełnienie żądań stron przy ich częściowym niespełnieniu. Konsensus nato‑ miast opiera się na odnalezieniu takiego rozwiązania, które wychodząc z przedmiotu sporu pozwala na zadowolenie obu stron w całości. G Ł ÓWN E FA Z Y K S Z TA ŁT OWA N I A S I Ę S Y S T EMU D EMOK R AT Y C Z N E GO „ „ USTRÓJ DEMOKRATYCZNY STAROŻYTNEJ GRECJI W starożytnej Grecji określenia „demokracja” używano do opisania ustroju odmiennego od rządów jednostki, a więc od tyranii czy monarchii, oraz różnego od władzy sprawowanej przez elity społeczeństwa (oligarchia). W systemie greckiego polis, czyli państwa‑miasta, powstałym na przełomie VI i V wieku p.n.e., władza została odebrana oligarchom i przekazana w ręce ludu. Spośród greckich polis, rządzącymi się zasadami ówczesnego państwa demokratycznego, najbardziej znaną i najbar‑