Repetytorium - szkoła podstawowa. Biologia

Bakterie są organizmami jednokomórkowymi, a ich komórki mają prostą budowę. Cechą charakterystyczną bakterii jest brak jądra komórkowego. Materiał genetyczny (nukleoid, genofor) ma postać kolistej cząsteczki DNA, która nie jest otoczona żadną błoną komórkową i nie jest oddzielona od cytoplazmy w żaden sposób. Materiał ten pełni funkcję identyczną z materiałem genetycznym zawartym w jądrze komórkowym innych organizmów – przechowuje informację genetyczną i steruje pracą całej komórki. Materiał ten zanurzony jest w  cytoplazmie, która jest miejscem przebiegu licznych pro- cesów biochemicznych. Komórka bakterii otoczona jest błoną komórkową, odgrywającą rolę bariery, przez którą potrzebne substancje wnikają do wnętrza, a zbędne są usuwane. Dodatkowo bakterie otoczone są ścianą komórkową, która zabezpiecza je przed uszkodze- niami mechanicznymi. Niektóre bakterie posiadają otoczkę śluzową chroniącą je przed wyschnięciem, niekorzystnymi warunkami środowiska lub przed strawieniem w przewo- dzie pokarmowym. Posiadają również rzęski służące im do poruszania się. Niektóre gatunki bakterii mogą skupiać się w zespoły. Występują wówczas w postaci dwoinek, gronkowców, paciorkowców, pakietowców. Kształty komórek lub wygląd całej kolonii (skupiska bakterii) są cechą charakterystyczną dla danego gatunku. Wybrane czynności życiowe bakterii Pomimo swojej prostej budowy bakterie wykonują wszystkie czynności życiowe, po­ dobnie jak inne organizmy żywe: oddychają, odżywiają się, rozmnażają. Odżywianie Bakterie do prawidłowego rozwoju potrzebują się odżywiać; stosunkowo mała grupa, nazwana sinicami, posiada zdolność do wytworzenia sobie niezbędnych substancji odżywczych na drodze fotosyntezy (proces przekształcania związków nieorganicznych w organiczne z wykorzystaniem energii świetlnej). Większość bakterii nie przeprowadza jednak fotosyntezy i wykorzystuje związki wytworzone przez inne organizmy – te bakte- rie zaliczamy do grupy cudzożywnych. Jeszcze inne mogą wykorzystywać martwą mate- rię organiczną (saprobionty) – powodują w ten sposób gnicie, rozkład martwej materii i wzbogacenie gleby w niezbędne do życia innych organizmów sole mineralne. Bakterie mogą wykorzystywać do pozyskania związków niezbędnych do życia proces inny niż fotosynteza, nieco starszy i nieco prostszy – chemosyntezę. Proces ten polega na utlenianiu związków nieorganicznych i pozyskiwaniu w ten sposób energii niezbędnej do związania tlenku węgla (IV). Bakterie odgrywają ważną rolę w dostarczaniu roślinom azotu w formie dla nich przyswajalnej, dostępnej, zapewniają w ten sposób obieg azotu w przyrodzie. Niektóre bakterie, np. Azotobacter , Rhizobium , Clostridium i sinice, posiadły dodatkową zdolność, dzięki której mogą żyć w środowiskach ubogich w azot – wiążą azot z atmosfery. Proces ten ma istotne znaczenie nie tylko dla tych bakterii, ale również dla roślin, które, współ- żyjąc z tymi organizmami (wchodząc z nimi w symbiozę), mogą przetrwać na glebach ubogich w azot. Sinice, dzięki zdolności wiązania azotu atmosferycznego, w niektórych rejonach świata wykorzystuje się do nawożenia pól. Pewniak na teście Pewniak na teście Bakterie 57