Repetytorium - szkoła podstawowa. Język polski, kl. 4-6

Nazwa gatunku Charakterystyczne cechy Przykłady Mit Opowieść o bogach, herosach, powstaniu świata i człowieka, wyjaśniająca zjawiska przyrody w sposób magiczny (np. zmiana pór roku zależy od pojawiania się na po‑ wierzchni ziemi Kory – Persefony). Mity pró‑ bują też odpowiedzieć na pytanie o rolę i znaczenie człowieka w świecie. Wszystkie opowieści o po‑ wstaniu świata; Dedal i Ikar , Syzyf , Prometeusz , Demeter i Kora , Tezeusz , Dwanaście prac Heraklesa Nowela Utwór jednowątkowy (opowiadający losy jednego bohatera), krótki, o zwartej akcji i wyrazistej kompozycji, ale nierozstrzyga‑ jący losów bohatera; akcja pozostaje „nie‑ dokończona”. Można powiedzieć, że nowela kończy się znakiem zapytania. B. Prus Katarynka Pamiętnik Utwór o charakterze wspomnieniowym, pi‑ sany w pierwszej osobie. Stanowi relację z pewnego dystansu czasowego o faktach z życia publicznego lub prywatnego, któ‑ rych autor był uczestnikiem lub świadkiem. W odróżnieniu od dziennika zawsze jest pi‑ sany z perspektywy późniejszej od przedsta‑ wianych wydarzeń. Pamiętniki rzeczywiste mogą być źródłem wiedzy o danej epoce, osobach, wydarzeniach – stanowić doku‑ ment epoki. Pamiętniki mogą być zaliczane do literatury pięknej ze względu na walory artystyczne. J.Ch. Pasek Pamiętniki (zali‑ czane do literatury pięknej) M. Białoszewski Pamiętnik z powstania warszawskiego Przypowieść Krótka opowieść, której dosłowny sens ukrywa inne znaczenia przenośne, dotyczą‑ ce zwykle problematyki moralnej, filozoficz‑ nej, religijnej itp. Przypowieści występują przede wszystkim w Biblii, w Nowym Testa‑ mencie. Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie Przypowieść o siewcy Niektóre gatunki literackie mają na tyle szerokie definicje, że w ich obrębie wyróżniamy liczne podgatunki. Do takich gatunków zaliczamy powieść i opowiadanie . Nazwa gatunku Charakterystyczne cechy Przykłady Opowiadanie Utwór niewielkich rozmiarów, o swobodnej kompozycji, najczęściej jednowątkowy, o wy‑ raźnym zakończeniu. J. Iwaszkiewicz Ikar H. Sienkiewicz Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela Powieść Utwór długi, o swobodnej kompozycji i wie‑ lowątkowej fabule, zwykle pisany prozą, do‑ puszczający różnorodność tematów, motywów i wątków. J. Brzechwa Akademia Pana Kleksa, H. Sienkiewicz W pustyni i w puszczy, L. Carroll Alicja w Krainie Czarów, A. Dumas Trzej muszkieterowie 11 Wybr ane gatunki liter ackie