Repetytorium - szkoła podstawowa. Język polski, kl. 4-6

Nazwa gatunku Charakterystyczne cechy Przykłady Bajka Niewielki utwór literacki, wierszowany, ale‑ goryczny (wady i zalety ludzi są w nim przed‑ stawione najczęściej pod postacią zwierząt), zawiera pouczenie, czyli morał. Bajka może mieć formę krótką, zbliżoną do dowcipu (wtedy mówimy o  bajce epigramatycznej ) lub dłuższą (opowiadania) i taką bajkę okre‑ ślamy jako narracyjną. I. Krasicki Czapla, ryby i rak  Pan i pies Mądry i głupi Ptaszki w klatce Dewotka Baśń Utwór fantastyczny, w którym świat praw‑ dopodobny łączy się ze światem fantastycz‑ nym. Postacie fantastyczne często ingerują w losy bohaterów prawdopodobnych (np. wróżka w los Kopciuszka). Bohaterowie posługują się magicznymi przedmiotami. W wielu baśniach pojawia się uosobienie; można powiedzieć, że jest to charaktery‑ styczny „chwyt” baśniowy. Dobro zawsze zwycięża, zło zostaje ukarane. Baśnie to pierwsza nauka moralności, czyli umiejęt‑ ności odróżniania dobra od zła. Kopciuszek Śpiąca królewna Królewna Śnieżka Kije samobije Kot w butach Uwaga: wiele baśni to utwo‑ ry anonimowe; pisarze spisali tylko znane już wcześniej hi‑ storie, często przekazywane z ust do ust. Dziennik Utwór, na który składają się zapiski autora lub narratora prowadzone z dnia na dzień, ułożone chronologicznie, przedstawiające zdarzenia z aktualnej perspektywy. Zapiski zwykle opisane są datami, obejmują prze‑ różne tematy – przeżycia, relacje z wyda‑ rzeń, przemyślenia, mogą stanowić relację z podróży. Występują pamiętniki rzeczywi‑ ste oraz będące fikcją literacką. Z. Nałkowska Dzienniki S. Lem Dzienniki gwiazdowe (należy do gatunku science‑fiction) Hymn Podniosła pieśń sławiąca bogów, bohate‑ rów, wzniosłe idee, uznane wartości. Hymn ma charakter wyznania uczuć jednostki lub jednostki wypowiadającej się w imieniu zbiorowości. Często stosowaną figurą reto‑ ryczną jest apostrofa  – bezpośrednie, uro‑ czyste zwrócenie się do adresata. Hymn państwowy – pieśń patriotyczna, która wyraża poczucie wspólnoty narodo- wej, tradycji i jedności. J. Wybicki Mazurek Dąbrow‑ skiego – polski hymn narodo- wy (od 1927 roku) Legenda Pełna cudów i fantastycznych wydarzeń opowieść przekazywana z pokolenia na po‑ kolenie, oparta na motywach ludowych. Opowiada o wydarzeniach, postaciach i miejscach historycznych. Łączy elementy realistyczne i fantastyczne. Bazyliszek Złota kaczka Wars i Sawa 10 C zy tanie utworów liter ackich – Proz a