Repetytorium - szkoła podstawowa. Język polski, kl. 4-6

Słowotwórstwo – nauka o tworzeniu słów W tym rozdziale przyjrzymy się bliżej życiu wyrazów. Choć na ogół, w codziennych kon‑ taktach z innymi ludźmi, posługujesz się wypowiedzeniami, nie zapominaj, że na wypo‑ wiedzenia składają się wyrazy, które są niejako pośrednikami pomiędzy Twoimi myślami a odbiorcą wypowiedzi. Budowa i znaczenie wyrazów Każdy z was potrafi podać jakieś wyrazy z codziennego języka, np.: piękny , dom , stoi , na , wzgórzu , w , ogrodzie . Wyrazy są znakami: przedmiotów, ilości, czynności. Są znakami, czyli coś znaczą, np.: tygrys , dom . Czy jednak wszystkie wyrazy znaczą w ten sam spo‑ sób? Czy można narysować to, co znaczą wyrazy: w , nad , pod , i , zaraz , potem , od , po ? Nie, a to dlatego, że są wy‑ razy samodzielne znaczeniowo i niesamodzielne, tzn. takie, które same nic nie znaczą, ale za pomocą tych słów określamy np.: relacje między przedmiotami, kolejność wyda‑ rzeń itp. Wyrazy podzielne i niepodzielne słowotwórczo Na ogół możemy zrozumieć znaczenie wyrazu dzięki temu, że potrafimy odnieść je do innych słów, np.: latawiec to coś, co lata, kotek to mały kot. Ale już sam wyraz kot trudno określić w ten sposób. Takie relacje między wyrazami – ich wzajemne określanie się nazywamy słowotwórczym znaczeniem wyrazu. Uwaga! Wyrazy, których nie możemy odnieść do innych wyrazów, są niepodzielne słowotwórczo. Należą do nich wszystkie wyrazy niesamodzielne znaczeniowo, np.: na, w, pod, i itd. Wyrazy, które mają samodzielne znaczenie i które potrafimy odnieść do innych wyrazów, są podzielne słowotwórczo, ale o tym później. Zapamiętaj! Wyraz to zespół głosek lub głoska mająca znaczenie. 390 KS ZTA ŁCENIE JĘ ZYKOWE