Repetytorium - szkoła podstawowa. Język polski, kl. 7-8

Wyjaśnienie Przykłady i funkcje podtytuł To tekst, który autor dodaje po wła‑ ściwym tytule dzieła. Jest rozwinię‑ ciem tytułu, uzupełnieniem, czę‑ sto zawiera dodatkowe informacje o utworze. Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie – wskazuje na miejsce akcji oraz główne wyda‑ rzenie. Reduta Ordona. Opowiadanie adiutanta – doprecyzowuje, kim jest narrator i informuje o sposobie narracji. Do Justyny. Tęskność na wiosnę – mówi o sen‑ sie utworu, motywacji oraz o czasie, w jakim powstał utwór. motto Cytat z innego utworu, fragment wy­ powiedzi, umieszczony przed tek‑ stem utworu. Jest związany z tema‑ tem dzieła, jego myślą przewodnią, sensem. Pomaga zrozumieć utwór bądź wskazuje na jego główną myśl. There are more things in Heaven and Earth, Than are dreamt of in your philosophy. Shakespeare Są dziwy w niebie i na ziemi, o których Ani śniło się waszym filozofom. – motto do Dziadów cz. II Adama Mickiewicza wyraża przesłanie utworu. dedykacja To krótki tekst poprzedzający utwór, zwykle osobisty. Informuje o tym, komu autor poświęcił dany tekst. Wiele mówi o autorze, ale bywa też pomocny w interpretacji utworu. Leonowi Werth, gdy był małych chłopcem – tak zadedykował Małego Księcia autor, co wskazuje, że książka jest dla dorosłych i dla dzieci, które w tych dorosłych wciąż drzemią. puenta Zaskakujące, zazwyczaj dowcipne za‑ kończenie utworu, często wyrażają‑ ce jego sens, a czasem go podważa‑ jące. Fraszka Na lipę Jana Kochanowskiego zawiera zaskakującą puentę, że lipa jest bardziej war- tościowa niż jabłoń, która rodzi złote jabłka. Daje cień, spokój, ostoję, wprowadza har­ monię. punkt kulminacyjny Wydarzenie, które jest najważniejsze dla bohaterów utworu, moment naj‑ większego napięcia. Po nim następu‑ je zwrot akcji oraz rozwiązanie. W Quo vadis to igrzyska i walka Ursusa z tu‑ rem niosącym na grzbiecie Ligię. Po pokona‑ niu zwierzęcia lud Rzymu zdecydował się oca‑ lić dziewczynę. epilog Końcowa część utworu, niezwiązana z fabułą. Często informuje o dalszych losach bohaterów lub przygodach, które miały miejsce po zakończe‑ niu wydarzeń opisanych w utworze. Może zawierać wyjaśnienia dotyczą‑ ce zamysłu twórczego dzieła. Epilog w Panu Tadeuszu opisuje sytuację pol‑ skich emigrantów. Wyjaśnia genezę powstania epopei i życzenia autora, by jego utwór tra‑ fił do każdego Polaka i podniósł go na duchu w ciężkich czasach niewoli narodu. Mickiewicz opisuje też swoje uczucia, tęsknotę za krajem. Analiza i interpretacja 10