Repetytorium - szkoła podstawowa. Język polski, kl. 7-8

Środki stylistyczne Definicja Cel zastosowania Przykład Alegoria – motyw lub znak (postać, zwierzę, rzecz, wy‑ darzenie), który prócz do‑ słownego znaczenia ma jeszcze znaczenie ukry‑ te, domyślne, ale określo‑ ne i jednoznaczne. Pozwa‑ la przybliżyć pewne pojęcia, skonkretyzować cechy. pomaga wyrazić sens utworu uwypukla przekaz mo‑ ralizatorski lub dydak‑ tyczny w bajkach dydaktycz‑ nych występuje jako element kompozy‑ cyjny sowa – to alegoria mądrości lis – to alegoria chciwości, prze‑ biegłości Guślarz w II cz. Dziadów – alegoria mądrości ludowej, wie‑ dzy, przewodnika między świata‑ mi Anafora – powtórzenie wy‑ razu lub grupy wyrazów na początku kolejnego wersu, zdania, strofy. Anafora wy‑ stępuje w poezji i w prozie. zwrócenie uwagi czy‑ telnika na cechę, oso‑ bę, zjawisko, czynność, która została zapisana w anaforze podkreślenie ważności tej cechy (osoby, zja‑ wiska…) dla konstruk‑ cji wiersza niekiedy wydobycie kontrastu rytmizacja wiersza zaskoczenie czytelnika Twarde z wielkim żelazo topione kłopotem, Twardy dyjament żadnym nie użyty młotem, Twardy dąb wiekiem starym skamieniały, Twarde skały, na morskie nie dbające wały: Twardsza ś ty, panno, której łzy me nie złamały, Nad żelazo, dyjament, twardy dąb i skały. J.A. Morsztyn Do panny Animizacja (ożywienie) – to nadawanie przedmio‑ tom, zjawiskom, pojęciom cech istot żywych (ale z wy‑ kluczeniem cech wyłącznie ludzkich, jak mowa czy my‑ ślenie). nadanie tekstowi dy‑ namiki (najczęściej wprowadza element ruchu) Kwiaty, kształt swój półsennie zga- dując zawczasu, Nikłym pąkiem wkraczają w niezna- ną głąb lasu. B. Leśmian Wiosna Apostrofa – bezpośredni zwrot w formie wołacza do osoby (zmarłej lub nieobec‑ nej), pojęcia, przedmiotu, zjawiska, utrzymany w pod‑ niosłym, uroczystym tonie. nadanie wypowiedzi podniosłego, patetycz‑ nego tonu pośrednie wyznanie uczuć do podmiotu ujawnionego w apo‑ strofie O roku ów! Kto ciebie widział w naszym kraju! A. Mickiewicz Pan Tadeusz (ks. XII) Epitet – najprościej rzecz ujmując – jest w wierszu określeniem rzeczownika. Najczęściej w tej roli wystę‑ puje przymiotnik, ale może ją też pełnić imiesłów lub inny rzeczownik. Epitet wy‑ stępuje przede wszystkim w liryce. oddziaływanie na wy‑ obraźnię czytelnika tworzenie obrazu wyrażenie stanu emo‑ cjonalnego podmiotu lirycznego i jego sto‑ sunku do przedmiotu opisu Ja jestem noc czerwcowa, królowa jaśminowa, zapatrzcie się w moje ręce, wsłuchajcie się w śpiewny chód. K.I. Gałczyński Noctes Aninenses 11 Środki stylistyczne