Repetytorium - szkoła podstawowa. Język polski, kl. 7-8

Definicja Cel zastosowania Przykład Eufemizm – wyraz, wyraże‑ nie lub cały zwrot stosowa‑ ny zamiast innego wyrazu ze względów obyczajowych, politycznych, religijnych – np. zastępuje wyrażenia do‑ sadne, wulgarne, nieoby‑ czajne. Š Š łagodzi wypowiedź Š Š osłabia nacechowanie emocjonalne wypo‑ wiedzi Š Š eliminuje wyrażenia wulgarne, niestosow‑ ne, drastyczne Ujął ją sen żelazny, twardy, nie- przespany. J. Kochanowski Tren VII (sen żela‑ zny to śmierć) Inwokacja – szczególnie uroczysta odmiana apo‑ strofy; umieszczana z re‑ guły we wstępie do po‑ ematów epickich; zwrot do Boga, bóstwa lub muz z prośbą o natchnienie i po‑ moc w twórczym przedsię‑ wzięciu. Š Š nadanie wypowiedzi podniosłego, patetycz‑ nego tonu Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy I w Ostrej świecisz Bramie! Ty, co gród zamkowy Nowogródzki ochraniasz z jego wiernym ludem! A. Mickiewicz Pan Tadeusz (ks. I) Ironia – środek stylistycz‑ ny polegający na wykorzy‑ staniu słów, wyrażeń, któ‑ rych dosłowne znaczenie jest odmienne od intencji autora. Š Š wprowadza żartobliwy nastrój, elementy ko‑ miczne Š Š zaznacza dystans do danej rzeczy, osoby Š Š zdradza stosunek emocjonalny jako przejaw drwiny, szy‑ derstwa Przykładem ironii jest utwór Do króla Ignacego Krasickiego. Przed‑ stawione zostały w nim wszystkie wady króla, które wytykają mu przeciwnicy, ale tak naprawdę są one zaletami. Ośmieszeni zostali więc ci, którzy w młodym wieku władcy, jego dobroci i zamiłowaniu do ksiąg widzą zagrożenie. Metafora (przenośnia) – ze‑ stawienie wyrazów, któ‑ rego nie wolno rozumieć dosłownie; wyrażenie, w którym poszczególne sło‑ wa nabierają nowego, nie‑ zwykłego znaczenia. Me‑ tafor używamy w języku potocznym, nie zdając so‑ bie z tego sprawy. Wiele związków frazeologicznych ma znaczenie metaforyczne (przenośne). Š Š buduje niezwykły ob‑ raz, a przez to działa na wyobraźnię czytel‑ nika Š Š wpływa na uczucia, emocje towarzyszące czytaniu wiersza Š Š zaskakuje, a czasem zachwyca – w każdym razie zmusza do wysił‑ ku intelektualnego Lato, w butelki rozlane, Na półkach słodem się burzy. Zaraz korki wysadzi, Już nie wytrzyma dłużej. J. Tuwim Strofy o p óź nym lecie Neologizm artystyczny – wyraz nowo utworzo‑ ny, specjalnie na potrzeby wiersza. Š Š podniesienie atrakcyj‑ ności wypowiedzi po‑ etyckiej Š Š nadanie jej oryginal‑ nego brzmienia Różowieje o zmierzchu twój spłowiały liścik… Wóz turkocze za oknem. Może sen mój właśnie Tak odjeżdża w złą ciemność – śpiewnie i kolaśnie… W niebie – drobnych obłoków napuszysty wyścig! B. Leśmian Zmierzch bezpowrotny Analiza i interpretacja 12