Ściąga - liceum, technikum - cz. 2

Romantyzm 32 jednak czynnik wyłącznie niszczący, który nie jest w stanie zbudować niczego naprawdę nowego. Obóz rewolucji ukazano tu w sposób zdecydowanie negatywny. Rewolu- cjoniści nie mają żadnych ideałów, jedynym motorem ich działania jawi się chęć zemsty na panach za lata ciemiężenia i ucisku. Rewolucjoniści pochodzą prawie wyłącznie z warstw niższych, są brudni, głodni i zaniedbani. Obrazując rewolucję, Krasiński posłużył się charakterystyczną dla roman- tyzmu konwencją literacką, polegającą na potęgowaniu elementów grozy, szaleństwa, zbrodni i makabry (frenezja romantyczna). Aby w pełni zrozumieć obraz świata i rewolucji w utworze, trzeba odwołać się do prowidencjalizmu – poglądu historiozoficznego opartego na przeświadczeniu, że losami świata, społeczeństwa i jednostki kieruje Opatrzność. W prowidencjalizmie chrześci- jańskim tą opatrznością jest Bóg – Stwórca świata i wszelkiego istnienia . Na twórczość Krasińskiego mocno oddziaływały poglądy dziewiętnasto- wiecznych prowidencjalistów, którzy głosili przekonanie, że Bóg (Opatrzność) powierza wybranym narodom misję, jaką mają spełniać w dziejach świata. Poeta uważał, że jakkolwiek Bóg rządzi światem i wszystko, co się dzieje na Ziemi, jest wynikiem wyroków Stwórcy , to człowiekowi został pozostawiony pewien zakres swobodnego działania. Powinien postępować zgodnie z duchem chrześcijańskim. Obrazem tej reguły są wydarzenia III i IV części Nie-Boskiej komedii . Gdy czyny rewolucjonistów zwrócone przeciw tradycyjnemu światu i religii wykraczają poza wyznaczone przez Boga granice, następuje interwen- cja sił nadprzyrodzonych w celu przywrócenia chrześcijańskiego porządku. Przywódca rewolucjonistów ginie, rażony światłem karzącego Boga. Ostatnie słowa Pankracego: Galilaee vicisti! ( Galilejczyku, zwyciężyłeś! ) są uznaniem własnej porażki w obliczu Boskiej sprawiedliwości i ostrzeżeniem dla tych, któ- rzy pozostali i których na drodze Pankracego nieuchronnie spotka taki sam los. Odwołania do prowidencjalizmu oraz zakończenie utworu naprowadzają na interpretację tytułu Nie-Boskiej komedii . Stanowi on zwrócenie uwagi na ludzki, a więc „nie-Boski” czynnik sprawczy dziejów, ale jednocześnie na fakt, że rewolucjoniści przedstawieni w dramacie działają wbrew Bogu, poza wyzna- czonymi przez Niego granicami, i dlatego ich przywódca ściąga na siebie Boską karę. Ostatecznie więc Bóg zwycięża, a Jego porządek zostanie przywrócony.