Ściąga - liceum, technikum - cz. 3 - PO REFORMIE

23 Jan Kasprowicz · Dies irae (…) pawiookie drzemią stawy, Krzak dzikiej róży pąs swój krwawy Na plamy szarych złomów ciska. W drugim sonecie pojawia się słońce, światło ( światłością stały się granity , blaski turnic ), kolory ( niebieski , bladobłękitny , srebrnolity ), zaczyna się ruch i gwar ( szumna siklawa mknie po skale ). Z kolei w trzecim sonecie ruch przybiera na sile, przebiega stado kozic, przelatują ptaki. Poeta usiłuje uchwycić nastrój ulotnej chwili , stosuje ono- matopeje (wyrazy dźwiękonaśladowcze): świstak gdzieś świszcze spod kamienia . Nastrój wiersza staje się lekki, pogodny, lecz sonet czwarty przynosi zmianę. Nadciąga wieczór, zmienia się światło (błękit przechodzi w seledyn), przyroda zaczyna układać się do snu, jednak są to przygotowania pełne wewnętrznego niepokoju, powodowanego nadciągającą burzą . Dźwięk, który do tej pory powiązany był z przyrodą i z ruchem, zaczyna stawać się autonomicznym ele- mentem świata przedstawionego: W dali echowe słychać grania: Jakby nie z tego świata dźwięki Płyną po rosie.  Dies irae   Zapami ęta j !  Hymn jest gatunkiem poetyckim, który cechuje się stylem podniosłym i modlitewnym charakterem. Od czasów starożytnych hymn był związany z kultami religijnymi, stąd motyw bezpośredniego zwracania się podmiotu lirycznego do bóstwa, Boga, przerastających go potęg. Jan Kasprowicz znalazł się pod wpływem niemieckiego ekspresjonizmu. Był to prąd, który formułował zadania sztuki w nowy sposób. Artysta nie miał odtąd naśladować rzeczywistości, ale przekazywać świat wewnętrzny czło- wieka. Ekspresjoniści sięgali do tradycyjnej symboliki, stosowali dłuższe formy liryczne (hymny), nie stronili od ostrych środków wyrazu, mieszali poetyzmy z prozaizmami, patos z wulgarnością, styl wzniosły z potocznym. Dies irae , czyli Dzień gniewu , uważa się za najdoskonalszy hymn Jana Kasprowicza . Tytuł pochodzi od hymnu mszalnego, odmawianego i śpie- wanego podczas mszy w Dzień Zaduszny, mszy pogrzebowej i żałobnej. Tematem hymnu jest koniec świata i Sąd Ostateczny. Utwór przesycony jest symboliką biblijną, a szczególnie apokaliptyczną, co ma podkreślić grozę czasów ostatecznych : Głowa, owinięta cierniową koroną , jasnowłosa Ewa, wygnana z raju , wąż Grzechu , Dwujęzyczny smok, Szatan o trzech grzbietach . Te · Rodzaj literacki: liryka · Gatunek literacki: hymn