Ściąga - liceum, technikum - cz. 3 - PO REFORMIE

Młoda Polska 22  Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach  Cykl czterech sonetów , który wszedł do wydanego w 1898 r. we Lwowie zbioru wierszy Jana Kasprowicza Krzak dzikiej róży . Jest świadectwem odej- ścia poety od naturalizmu i dokonującego się w jego twórczości przełomu modernistycznego. Modernistyczne wiersze Jana Kasprowicza sięgają przede wszystkim po symbolizm i impresjonizm. Symbolizm zakładał umiejętność dostrzeżenia w jednym przedmiocie czy motywie wielu ukrytych znaczeń. Zadanie poety nie polegało na opisywaniu tego, co było widoczne na pierwszy rzut oka, lecz na dążeniu do odgadnięcia znaczeń ukrytych. Z kolei impresjo- nizm zakładał podporządkowanie świata przedstawionego nastrojowości i podmiotowi lirycznemu. Impresjoniści, wychodząc z założenia, że cała przyroda ulega bezustannym zmianom, dążyli do uchwycenia nastroju chwili , przekazywali subiektywny obraz świata. W praktyce oznaczało to zdo- minowanie poezji przez wrażenia zmysłowe, muzykę, barwy, światło, zapachy, doznania psychiczne. Często poetyki impresjonizmu i symbolizmu uzupełniały się nawzajem, występowały razem w jednym utworze. Tak właśnie jest w przy- padku sonetów z cyklu Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach . Poeta zastosował tu synestezję – środek charakterystyczny dla poezji modernistycznej. Jest to zabieg stylistyczny polegający na przypisywaniu wrażeń jednego zmysłu innemu , np. wilgotna biel . Poszczególne sonety połączone są tematycznie motywem krzaku dzikiej róży, rosnącego obok powalonej przez burzę limby. Wpływ symbolizmu można zaobserwować w dzięki dwóm symbolom (pierwszym jest krzak dzikiej róży, drugim limba) oraz metaforyce personifikującej różę ( krzak dzikiej róży (…) skronie do zimnej tuli ściany ). W utworze zostały ukazane egzystencjalne lęki róży , która, przytulona do skał, ma za jedynego sąsiada zwaloną przez burzę i próchniejącą limbę. Pień drzewa przypomina kwiatowi o przemija- niu, wskazuje na bliskość i nieuchronność śmierci . Wszystkie cztery sonety oparte są na kontraście: róża stanowi symbol życia, limba zaś – śmierci . Obraz róży jest dynamiczny, zmienia się dzięki słońcu i krajobrazowi. Zmienia się również limba – w kolejnych sonetach poeta przedstawia kolejne fazy śmierci, drzewo zaczyna gnić, rozpadać się . W warstwie symbolicznej cykl Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach sygnalizuje problem jednostki i jej lęków oraz obaw egzystencjalnych . W warstwie opisowej poeta sięgnął do poetyki impresjonistycznej. Sonet pierwszy przedstawia skalisty górski krajobraz przepojony senną szarością świtu. Ukazany tu obraz jest statyczny, pogrążony w bezruchu. Dominują plamy barwne: · Rodzaj literacki: liryka · Gatunek literacki: sonet (cykl 4 utworów)