Vademecum matura - biologia

VADEMECUM MATURZYSTY BIOLOGIA 64 nazwa filamentów średnica białka budulcowe główne funkcje mikrofilamenty 4–7 nm aktyna + miozyna ruchy ameboidalne komórki przewężanie komórki podczas podziału filamenty pośrednie 8–10 nm lamina (blaszka jądrowa), keratyna (nabłonki), wimentyna (fibroblasty, leukocyty), desmina (mięśnie) rola konstrukcyjna (podporowa), statyczne mikrotubule 20–30 nm tubulina ruch organelli tworzą wrzeciono podziałowe, przemieszczają chromosomy tworzą szkielet wici i rzęsek Cytoszkielet ulega ciągłej przebudowie, dokonywanej dzięki przeciwstawnym procesom polimeryzacji (przyłączania nowych cząsteczek aktyny do mikrofilamentów oraz alfa- i beta- -tubuliny do mikrotubul) i depolimeryzacji (odłączanie aktyny i tubuliny). „ „ WICI I RZĘSKI Wici i rzęski – wypustki cytoplazmatyczne o średnicy jednakowej na całej długości, otoczone błoną komórkową. Ich ruch pozwala poruszać się komórce względem ośrodka, w którym się znajduje (np. plemnik, euglena) lub temu ośrodkowi wobec komórki (np. wydzielina w oskrzelach). Wić jest stosunkowo długa w porównaniu z długością komórki. Niekiedy spotykane są pęczki witek. Rzęski są krótkie w stosunku do długości komórki; występują licznie, pokrywa- jąc komórkę zwartym „dywanem”, i wykonują zsynchronizowane ruchy („fala meksykańska”). Przekrój poprzeczny przez wić (rzęskę) eukariotyczną (A) oraz układ mikrotubul „9 × 3” w ciałach podstawnych wici i rzęsek oraz w centriolach (B) Przez środek wici lub rzęski biegnie aksonema , czyli wiązka mikrotubul (9 obwodowych, podwójnych + 2 centralne i pojedyncze). Wici i rzęski u wszystkich eukariontów (np. eugle- ny, orzęski, plemniki i komórki jajowodu ssaków) mają identyczną budowę (tzw. układ 9 × 2 + 2 ). Podstawa wici lub rzęski, zwana kinetosomem (ciałkiem podstawowym), ma układ mikrotubul 9 × 3 .