Vademecum matura - biologia

Odżywianie 269 • składniki regulatorowe to witaminy i sole mineralne • woda tworzy środowisko, w którym mogą zachodzić procesy metaboliczne; pełni też istotną rolę w termoregulacji • składniki balastowe nie są wchłaniane w przewodzie pokarmowym, lecz wpływają ko- rzystnie na jego motorykę, a przez to na lepsze trawienie i przyswajanie Składniki mineralne potrzebne w organizmie w bardzo małych ilościach to mikroele­ menty , np. nikiel, żelazo, molibden, cynk, jod. Stanowią one konieczny dodatek diety, jak np. ryby morskie (źródło jodu), szpinak, wątróbka (źródło żelaza). Makroelementy , np. wapń lub magnez, wymagane są w większych ilościach, dlatego ich źródła należą do podstaw diety, np. pieczywo, mleko i produkty mleczne. W I TAM I NY I S KU T K I I CH B R AKU Witamina – składnik o unikalnej strukturze chemicznej, uczestniczący w regulacji ważnych szlaków metabolizmu. Witaminy można sklasyfikować jako: • rozpuszczające się w tłuszczach : A, D, E, K • rozpuszczające się w wodzie (grupa B i C) Przedawkowanie witamin (np. A, D, E, B) prowadzi do hiperwitaminozy , która jest stanem chorobowym. Niedobór witaminy w organizmie to hipowitaminoza . Przegląd witamin i skutki ich niedoboru grupa witamin/ oznaczenie literowe stoso- wane nazwy rola w organizmie źródła objawy hipowitaminozy rozpuszczalne w tłuszczach A akse- roftol, retinol składnik rodopsyny (białka odpowie- dzialnego za re- jestrację obrazu na siatkówce); czynnik wzrostu naskórka pochodna karotenu; mleko, prawdziwe masło, sery, wątro- ba; powstaje w or- ganizmie w procesie utleniania karotenu zawartego w mar- chwi, borówkach, świeżych warzy- wach nieostre widzenie o zmierzchu (kurza ślepota), spadek od- porności na choroby, nadmierne rogo- wacenie naskórka (kseroftalmia) D D 2 kalcy- ferol stymuluje wchła- nianie wapnia i fos- foranów w jelitach i nerce, reguluje ich wbudowywanie w kościec i chroni przed wypłukiwa- niem prekursory obecne w organizmie, prze- kształcane w wita- minę pod wpływem UVB; w gotowej postaci w tranie , wątrobie, tłustym mleku nieprawidłowy roz- wój kośćca (krzywi- ca), częste złama- nia, upośledzenie procesów regeneracji i przebudowy kość- ca, osteoporoza D 3 chole- kalcy- ferol BYŁO NA MATURZE 2018 BYŁO NA MATURZE 2020