Vademecum matura - fizyka

Opis ruchu w różnych układach odniesienia 53 OPIS RUCHU W RÓŻNYCH UKŁADACH ODNIESIENIA O ruchu mówimy, gdy ciało zmienia położenie w czasie względem określonego układu odniesienia. Przykładowo układ odniesienia można związać z Ziemią. W tym układzie Ziemia znaj­ duje się w spoczynku, a wszystkie obiekty poruszające się względem niej – w ruchu. W ruchu będzie więc lecący samolot (i fotele zamontowane w tym samolocie), lecąca mucha. W spo­ czynku względem Ziemi będzie dom albo góra, która się na tej Ziemi znajduje. Jednak układ odniesienia możemy związać z czymś innym – np. właśnie z lecącym samo­ lotem. W układzie odniesienia związanym z samolotem w ruchu jest Ziemia, dom, góra; ale teraz sam samolot oraz jego fotele, kokpit, kadłub i pasażerowie pozostają w spoczynku. Inny przykład: wyobraź sobie, że jedziesz na rowerze z określoną prędkością, z tą samą prędkością jedzie inny rowerzysta, czy jesteście względem siebie w ruchu? Nie. Zgodnie z określeniem ruchu, ale względem Ziemi czy domu, obydwaj rowerzyści są w ruchu. Dlatego mówimy, że ruch jest względny, oznacza to, że można wskazać układ odniesienia, względem którego ciało będzie w ruchu, ale można również wskazać taki układ odniesienia, względem którego to samo ciało będzie w spoczynku. Inercjalny układ odniesienia – układ odniesienia spoczywający lub poruszający się ze stałą prędko­ ścią. Za układ inercjalny często przyjmuje się Ziemię, choć w rzeczywistości nim nie jest. Nieinercjalny układ odniesienia – układ odniesienia poruszający się z przyspieszeniem/opóźnie­ niem (hamujący samochód, przyspieszający rowerzysta). „ „ PRĘDKOŚCI WZGLĘDNE DLA RUCHÓW WZDŁUŻ PROSTEJ Jeżeli dwa ciała poruszają się jednocześnie, to można zadać pytanie, jaka jest ich prędkość względna. Przykładowo: A 3 m s B 12 m s Rys. 1. Z jaką predkością B ucieka od A ? 9 m s BYŁO NA MATURZE 2019