Vademecum matura - język polski

WAŻNIEJSZE TŁUMACZENIA BIBLII – Septuaginta III/II w. p.n.e. – tłumaczenie Starego Testamentu na język grecki, dla żydowskiej diaspory aleksandryjskiej – Wulgata IV w. n.e. – tłumaczenie całej Biblii na język łaciński. Tekst stał się kanonicznym dla kościoła katolickiego od soboru w Trydencie 1545–1563 Przekłady polskie: – XV w. Biblia królowej Zofii – XVI w. Biblia Leopolity , Biblia Jakuba Wujka – XX w. Biblia Tysiąclecia GATUNKI BIBLIJNE księgi historyczne księgi mądrościowe (dydaktyczne) księgi prorockie poemat epicki, saga rodowa, zbiór praw, opowiadanie historyczne, kronika, nowela dydaktyczna przysłowie, dialog i monolog filozoficz- ny, przypowieść, aforyzm, psalm, pieśń miłosna wyrocznia, kazanie, lamentacja, list, mowa religijna, apokalipsa, przekleństwo CHARAKTERYSTYKA WYBRANYCH GATUNKÓW BIBLIJNYCH I ODNIESIEŃ DO NICH W PÓŹNIEJSZEJ LITERATURZE gatunek charakterystyka przykład z Biblii nawiązania literackie w późniejszych epokach przypo- wieść (parabola) Narracyjna opowieść posiadająca znaczenie dosłowne oraz głęb- sze, alegoryczne lub symboliczne i odnoszące się do pojęć. Przed- stawione w przypowieści wydarzenia służą prezentacji jakiejś ogólniejszej myśli. Przypowieść ma charakter moralistyczny. Przypowieść o siewcy powieści parabolicz- ne: Proces F. Kafka, Dżuma A. Camus psalm Biblijny utwór poetycki o charakterze modlitewno-hymnicznym, silnie zrytmizowany, przeznaczony do śpiewnej recytacji przy akompaniamencie muzyki. Typy psalmów: błagalne, dziękczynne, pochwalne, królewskie. Księga psalmów (zbiór 150 utworów przy- pisywanych tradycyjnie królowi Dawidowi) Psalm 2. O krzyżu K. K. Baczyński apokalipsa Gatunek biblijny opisujący tajemnice czasów ostatecznych i wy- jaśniający sens dziejów. Objawienie św. Jana Hymny J. Kasprowicz kazanie Wypowiedź posiadająca funkcję nauczającą, poświęcona obja- śnieniom prawd religijnych i problematyki moralnej. Kazanie na Górze Kazania sejmowe P. Skarga III w. Europa: ok. 50 lat Polska: ok. 30 lat 1864–1890 POZYTYWIZM Europa: ok. 20 lat Polska: ok. 20 lat 1918–1939 20-LECIE MIĘDZYWOJENNE ROMANTYZM 1822–1863 Polska: ok. 60 lat Europa: ok. 70 lat MŁODA POLSKA 1891–1918 Polska: ok. 30 lat Europa: ok. 30 lat WOJNA I OKUPACJA (1939–1945) WSPÓŁCZESNOŚĆ (od 1945 roku) MATERIALIZM RACJONALIZM IRRACJONALIZM