Vademecum matura - język polski

447 POLSZCZYZNA MÓWIONA A POLSZCZYZNA PISANA mechanizmy neosemantyzacji metaforyzacja huśtawka – huśtawka cen przeniesienie nazwy wianki – dzień świętego Jana zmiana zakresu nazwy pierwotnej obraz (dzieło malarskie) – obraz (ogólnej sytuacji) POLSZCZYZNA MÓWIONA A POLSZCZYZNA PISANA Język ogólnopolski (inaczej ogólny, narodowy, czasem zwany też językiem literackim) jest podstawową odmianą języka, której używa się we wszystkich sytuacjach publicznych. Język ogólny objęty jest skodyfikowanymi zasadami poprawności językowej zamieszczonej w słownikach i gramatykach. Dzieli się na język pisany i język mówiony . charakterystyczne cechy języka mówionego (przekaz ustny) charakterystyczne cechy języka pisanego (teksty pisane) występowanie wyrazów i wyrażeń opóźniają- cych: słuchaj , więc , no , właściwie , po prostu dbałość o jasność, precyzję przekazu „zawiłości” składniowe: zdania eliptyczne, nie- dopowiedzenia, zbędne powtórzenia wyrazów, obecność zdań i wyrazów wtrąconych, frag- menty mowy zależno-niezależnej (np.: ... i Anka wtedy mówi, że ja nie chcę tego słuchać... w zna- czeniu i Anka wtedy mówi: „ja nie chcę tego słuchać”), częste inwersje składniowe nadanie tekstowi odpowiedniego stylu (w zależ- ności od intencji autora) nadużywanie spójników oraz zaimków (np. ten , ta , jemu) poprawność językowa: gramatyczna, składniowa język spontaniczny odpowiedni rodzaj słownictwa w zależności od rodzaju tekstu częste naruszanie norm poprawnościowych o charakterze monologowym komunikat wzmacniany gestami, mimiką, in- tonacją wypowiedzi dowolnej długości o charakterze dialogowym tworzenie i odbieranie komunikatu zwykle w innym czasie i przestrzeni – brak kontaktu nadawcy i odbiorcy ograniczona długość wypowiedzi SPOŁECZNE I TERYTORIALNE ZRÓŻNICOWANIE POLSZCZYZNY Polszczyzna używana w różnych regionach kraju różni się od siebie, odmienności te nazy- wamy regionalizmami.