Vademecum matura - wiedza o społeczeństwie

NORMY I INSTYTUCJE SPOŁECZNE 59 Więzi społeczne – relacje i zależności wiążące jednostkę ze zbiorowościami, grupami i innymi jed‑ nostkami. Typy więzi społecznych: • naturalne – źródłem ich jest wspólne pochodzenie lub pokrewieństwo członków gru‑ py; ten typ więzi nigdy nie wygasa (np. więzi w rodzinie) • zrzeszeniowe – takie więzi tworzone są dobrowolnie przez ludzi, którzy decydują się wstąpić np. do związków, organizacji, partii, stowarzyszeń • stanowione – są narzucone z zewnątrz lub ustanawiane siłą; ten typ więzi zanika, jeżeli przestają istnieć warunki, w których się one wytworzyły (np. w więzieniu czy jednostce wojskowej) NORMY I INSTYTUCJE SPOŁECZNE NORMY S P O Ł E C Z N E Norma społeczna – przyjęta i ogólnie akceptowana społecznie reguła określająca sposób postępowa‑ nia jednostki w danej sytuacji społecznej. Podstawą stanowiącą normę są pozycja społeczna jednost‑ ki i odgrywana przez nią rola. normy prawne moralne religijne obyczajowe zwyczajowe prawne • obowiązują całe społeczeństwo • mają charakter formalny • są spisane, rzadko oparte na precedensie • na straży ich przestrzegania stoją instytucje pań‑ stwowe, które zajmują się ich egzekwowaniem, a także w przypadku ich złamania wymierzeniem kary z tego tytułu (policja, prokuratura, służby pe‑ nitencjarne) płacenie podatków, prze‑ strzeganie prawa ruchu drogowego moralne (etyczne) • dzielą normy, używając kategorii dobra i zła • mogą być podobne dla całego społeczeństwa bądź różnić się w obrębie poszczególnych grup spo‑ łecznych • pokrywają się z normami prawnymi bądź są do nich bardzo podobne w obrębie jednego spo‑ łeczeństwa (napiętnowanie kradzieży, ochrona życia ludzkiego) ochrona prywatnej własno‑ ści, poszanowanie wspólnej przestrzeni BYŁO NA MATURZE 2017 BYŁO NA MATURZE 2018