Problemy z koncentracją u dzieci to znak naszych czasów. Maluchy atakowane są z każdej strony przeróżnymi, często bardzo atrakcyjnymi bodźcami. Wciąż pojawia się coś nowego, ciekawego, co trzeba koniecznie od razu zobaczyć i sprawdzić. Nic dziwnego, że dzieciom ciężko jest się skupić, skoncentrować i wyciszyć na tyle, by móc w spokoju poczytać książkę, nauczyć się czegoś czy po prostu wysiedzieć w ławce. Jak zatem poprawić ich koncentrację?
Przede wszystkim należy uważnie obserwować dziecko i wykluczyć poważne problemy, jak stres związany z sytuacją w domu, konflikty z rówieśnikami, nieodpowiednia, niezbilansowana dieta, brak odpowiedniej ilości snu czy też zbyt mało ruchu. Wszystko to jest ważne nie tylko dla zrównoważonego rozwoju ciała, ale też dla rozwoju umysłowego. Warto też zbadać, czy dziecko nie cierpi na ADHD – czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi lub z brakiem koncentracji uwagi. Gdy mały uczeń ma problemy z wytrzymaniem w pozycji siedzącej, nie potrafi skupić się na lekcji, jest głośny, impulsywny, nie potrafi nad sobą zapanować lub przeciwnie, jest flegmatyczny, niezorganizowany, roztargniony, powolny, „odpływa myślami” – warto udać się do specjalisty do poradę i diagnostykę.
Gdy wykluczymy wszystkie czynniki – rozwojowe, jak i zewnętrzne – które mogą negatywnie wpływać na koncentrację dziecka, warto wprowadzić konkretne aktywności i ćwiczenia. Potrafią one w dużym stopniu poprawić możliwość skupienia uwagi, trzeba jednak wiedzieć, że efekty nie przychodzą od razu. Najważniejsza jest systematyczność i cierpliwość.
Od czego zacząć?
Przede wszystkim od zapewnienia spokoju i odpowiednich warunków do pracy. Warto wyłączyć telewizor, ograniczyć czas spędzany przy komputerze, zaplanować czas inaczej. Wiadomo, że nie da się całkowicie odciąć dziecka od nowych technologii, ale niech czas spędzany przed ekranem komputera, telefonu, tabletu i telewizora będzie kontrolowany. Umiejętne postawienie granic i konsekwencja nauczą dziecko, że jest czas na oglądanie filmu i jest czas na inne aktywności, na zabawę, sport czy rozmowę z rodzicami. Na pewno nie można pozwalać na gry czy kreskówki, a także bardzo aktywne zabawy ruchowe przed nauką i przed snem. Wówczas dziecko będzie miało jeszcze większe kłopoty z wyciszeniem się i skupieniem uwagi. Jeżeli mały uczeń ma odrabiać lekcje albo uczyć się, jak najwcześniej wprowadźmy jako codzienną rutynę zwyczaj odkładania na ten czas telefonu, tabletu, smartfona, wyłączania komputera itp., a także przyzwyczajmy go do nauki i pracy o możliwie stałej porze – to pozwala mózgowi już wcześniej wyciszyć się i przestawić z trybu „zabawa” na tryb „praca”.
Ćwiczenia na poprawę koncentracji
- Ćwiczenie szlaczków, rysowanie po śladzie
Dużo korzyści przyniesie dzieciom rysowanie po śladzie oraz rysowanie szlaczków. Ćwiczenia te nie tylko doskonale rozwijają motorykę małą, koordynację ręka – oko, lecz także wymagają skupienia. Ćwiczą cierpliwość i uważność. Starszym dzieciom można polecić rysowanie oburącz – gdy rysowanie samo w sobie nie jest już wyzwaniem, zadajmy dziecku pracę do wykonania obiema rękami. Na początek mogą być to proste kształty, a potem coś bardziej skomplikowanego. Rysowanie obiema rękami wymaga ogromnego skupienia! To doskonałe ćwiczenie. Polecamy Szlaczki – idealnie sprawdzą się przed nauką pisania: ďżź - Układanie puzzli i granie w memory
Wszelkie układanki, które wymagają zaangażowania i skupienia, będą idealnym pomocnikiem podczas ćwiczeń na poprawę koncentracji. Puzzle należy dobrać odpowiednio do wieku i możliwości dziecka – tak, by nie znudzić zbyt prostą zabawką ani nie zniechęcić, gdy poziom będzie zbyt trudny. Gra w memory doskonale rozwija pamięć i zmusza do tego, żeby w skupieniu starać się zapamiętać układ obrazków. Dobrze sprawdzają się też gry planszowe, wymagające strategicznego myślenia, analizowania kolejnych ruchów. Tego typu ćwiczenia potrafią zdziałać cuda, ponieważ dziecko nie wie, że „ćwiczy” – po prostu się bawi. - Wspólne czytanie i opowiadanie przeczytanej historii
O zaletach wspólnego czytania powiedziano i napisano już bardzo wiele. Nikogo zatem nie zdziwi, że czytanie dziecku doskonale poprawia koncentrację i uczy skupiać się na czymś dłużej. Poprawia pamięć, przez co w znacznym stopniu ułatwia naukę. Do czytania warto się przygotować – znaleźć miejsce, gdzie nikt nie będzie przeszkadzał, gdzie nie będzie słychać telewizji czy radia. Dzieci uwielbiają książki z ilustracjami, ale postarajmy się wprowadzać książki bez ilustracji – niech dziecko zamknie oczy i po prostu słucha opowieści. Po skończonej lekturze warto porozmawiać o przygodach bohatera. Nie odpytywać malucha, co zapamiętał, ale może zapytać o zdanie na temat tego, co się wydarzyło – tak, by przy okazji rozmowy mały słuchacz powtórzył, czego się dowiedział. - Rozwiązywanie labiryntów, zagadek, wyszukiwanek
Szczególnie lubianym rodzajem ćwiczeń są wszelkiego rodzaju zagadki, łamigłówki, zgadywanki, wyszukiwanki. Muszą być one oczywiście na odpowiednim poziomie. Na rynku są dostępne książki dla młodszych dzieci, ale bardzo mało jest wartościowych pozycji dla dzieci w wieku 6 lat i starszych. Dla nich idealną propozycją będzie Wielka księga zagadek i łamigłówek przygotowana przez Nikolę Kucharską. Zadania podzielone są na działy tematyczne, w ramach których można znaleźć rebusy, labirynty, sudoku, odszukiwanie cieni, rytmów, różnic, zabawy matematyczne, elementy kodowania, a nawet szyfry! ďżź - Rozwiązywanie kodowanek, zagadek logicznych
Komputer czy tablet jest jednym z głównych rozpraszaczy, potrafi uzależnić, sprawić, że dziecko nie będzie potrafiło myśleć o niczym innym, będzie rozkojarzone i niespokojne. Wiadomo, że przyszłość nasza i naszych dzieci będzie jeszcze bardziej uzależniona od nowych technologii, dlatego od początku uczyć maluchy korzystania z nich mądrze. Języki programowania będą tak ważne, jak obecnie znajomość języka obcego. Dlatego warto dawać dzieciom do rozwiązywania różnego typu kodowanki i zadania wprowadzające do nauki programowania. Prócz rozwoju myślenia logicznego, matematycznego, algorytmicznego, doskonale poprawiają koncentrację i uczą skupiania się na jednej, angażującej czynności. Mnóstwo tego typu zadań można znaleźć w książce Mój pierwszy kodzik xD.
Zadania na rozkodowywanie, zakodowywanie, szukanie rytmów, odwzorowywanie, dekompozycję, układanie kodu, szukanie najbardziej optymalnej drogi to ćwiczenia, które wymagają głębokiego skupienia, a jednocześnie są dla dzieci niezwykle ciekawe.
Przygotowaliśmy dla Was dodatkowe kodowanki do pobrania i wydruku:
Na koniec – zachowaj spokój!
Dziecko, które nie potrafi się skupić, nie czuje się dobrze z tego powodu. Przecież doskonale wie, że jego zachowanie denerwuje panią w szkole i martwi rodziców, dostrzega, że radzi sobie z zadaniami gorzej od rówieśników. Taki uczeń potrzebuje cierpliwej pomocy i zaangażowania, a przede wszystkim zrozumienia. Choć jego postępowanie może być frustrujące, nie należy złościć się na dziecko ani go upominać. Reprymendy typu: siedź spokojnie, przestań się wiercić, skup się – nic nie pomogą, a tylko wpędzą je w poczucie winy. Przecież dziecko skupiłoby się, gdyby umiało. Trzeba dziecku w tym konstruktywnie pomóc, zamiast je zawstydzać i krytykować, a wówczas cierpliwa praca i empatyczne podejście dorosłych w końcu przyniosą oczekiwane efekty. Powodzenia!
Fotografie: Shutterstock.com, Andrzej Mysiak
Szlaczki - ćwiczymy ładne pisanie
Szlaczki to jedyna pozycja na rynku, która zawiera wyselekcjonowany i specjalnie opracowany zestaw szlaczków i zygzaczków, niezbędnych przed nauką pisania.
Szlaczki - ćwiczymy ładne pisanie
Wielka księga zagadek i łamigłówek
Jeszcze nigdy żadna książka z łamigłówkami nie zapewniała tak wszechstronnej i ciekawej rozrywki! Zapraszamy chłopców i dziewczynki w fascynującą podróż przez różne miejsca i krainy – od epoki dinozaurów, przez czasy księżniczek i rycerzy, po morskie głębiny i nieograniczone przestrzenie kosmosu.
