Ludzie stosują rózne strategie, by nauczyć się tego, co powinni umieć. Umiejętności praktyczne, jak rozwiązywanie zadań, nalezy po prostu ćwiczyć i tutaj innego sposobu nie ma. Pole do popisu zaczyna się, kiedy przychodzi do zapamiętywania wiedzy teoretycznej. Niektórzy uczą się poprzez czytanie materiału, który muszą przyswoić, i po kilkukrotnym uwaznym prześledzeniu tekstu juz go pamiętają. Inni z kolei potrzebują sobie ten materiał przeczytać na głos. Są nawet tacy, którzy czytają na głos, chodząc po pokoju. Jeszcze inni zapamiętają skutecznie dopiero wtedy, gdy po przeczytaniu zostaną odpytani i opowiedzą komuś własnymi słowami to, co przeczytali – kolejnym zaś pomaga słuchanie, jak ktoś inny opowiada własnymi słowami, zwłaszcza to, co jest dla nich trudne do zrozumienia.
Nauka przez pisanie
Wyzej zostały omówione dwie metody uczenia się – przez czytanie i przez słuchanie. Istnieje jeszcze trzecia – przez pisanie. Dotyczy ona osób, które potrzebują napisać to, czego mają się nauczyć, czyli po prostu zrobić notatki. Czasem samo przygotowanie ich w zupełności wystarczy, a czasem muszą jeszcze te notatki potem poczytać, poniewaz te trzy metody nauki często się łączą.
Tworzenie notatek jest jedną z najczęstszych metod nauki. Mozna zrobić notatkę z treści lektury, z najwazniejszych wiadomości z zadanego materiału z podręcznika, z wykładu na studiach. Niektórzy robią notatki zupełnie zwyczajne, w formie ciągłego tekstu, notatki innych to z kolei małe „dzieła sztuki” – z uzyciem kolorowych długopisów, podkreśleń, zakreślaczy itp.
Nietypową i dość nową, ale zdobywającą coraz większe rzesze zwolenników, jest metoda robienia notatek określanych jako mapy myśli.
Mapa myśli – co to takiego?
Mapa myśli jest to notatka, której integralną częścią jest jej strona graficzna. Tę metodę notowania stworzyli dwaj brytyjscy naukowcy, Tony i Barry Buzan, którzy uznali, ze jest ona lepsza i efektywniejsza niz klasyczne pisanie kolejnych linijek tekstu, gdy pozwala uzyć własnej kreatywności, dostosować notatkę do indywidualności odbiorcy i połączyć logikę z wyobraznią. Istotnie, taka mapa myśli jest bardzo kolorowa, gdy uzywa się do niej wielu kolorów (co najmniej czterech, a mozna te więcej), jest na niej duzo obrazków, rysunków, strzałek, zaznaczeń, podkreśleń, słów pisanych róznymi wielkościami i krojami fontu. Pozwala tez szybko zorientować się w treści, gdyz obowiązuje zasada zapisywania jedynie krótkich informacji tekstowych – najlepiej sprawdzają się jednowyrazowe hasła, kilka wyrazów, ostatecznie zdanie lub dwa. Metoda ta jest znana od lat 70. XX wieku, jednak rozpowszechniła się szeroko na początku XXI wieku.
Mapę myśli mozna wykorzystać bardzo wszechstronnie! Nie jest ona przeznaczona wyłącznie do tworzenia szkolnych lub studenckich notatek. Moze ci posłuzyć do planowania róznych wydarzeń (przyjęcie urodzinowe, wakacyjny wyjazd, zwiedzanie obcego miasta, przeprowadzka), nadaje się tez do pracy koncepcyjnej – mozna tak przedstawiać pomysły, plany, koncepcje, projekty, efekty dyskusji itp.
Jak zrobić mapę myśli?
1. Wez pustą kartkę i na jej środku narysuj obrazek kojarzący się z tematem, którego ma dotyczyć mapa myśli.
Nie przejmuj się, jeśli nie jesteś artystą – nie o to tu chodzi, obrazek nie ma być piękny, ma jedynie przywodzić na myśl oczywiste skojarzenie do tego, co jest tematem mapy.
2. Ustal kluczowe informacje i najwazniejsze skojarzenia i zapisz je wokół rysunku. Następnie narysuj łączące je z rysunkiem strzałki i linie.
Uzyj róznych kolorów długopisów, flamastrów, zakreślaczy, duzych i małych liter itp.
3. Od tych haseł rysuj kolejne strzałki i linie, pokazujące, co kojarzy ci się z nimi w następnej kolejności.
Mozesz dodawać ramki, podkreślenia, kolejne obrazki, nowe kolory.
Skojarzenia i informacje najblizej środka są najściślej związane z tematem i najbardziej istotne, zaś im dalej ku krawędziom kartki, tym są luzniejsze i mniej wazne.
Brzmi jak chaos? Być moze dla innych, ale nie dla ciebie, poniewaz ten „chaos” tworzysz sam, w pełni indywidualnie – nie tylko mechanicznie notujesz, ale myślisz, kojarzysz, rysujesz, komponujesz, puszczasz wodze fantazji. Potem zaś patrząc na taką mapę, od razu będziesz w stanie przypomnieć sobie bardzo dokładnie wszystko, czego dotyczy.
Dla kogo mapa myśli?
Mapy myśli mają swoich zwolenników i przeciwników.
Kto skorzysta na stosowaniu map myśli?
- Osoby o bogatej i nieszablonowej wyobrazni.
- Osoby kreatywne, „artystyczne dusze”.
- Wzrokowcy.
- Osoby lubiące rozmaite sztuczki mnemotechniczne w nauce.
Dla kogo mapa myśli raczej nie jest?
- Dla osób o bardzo uporządkowanych i logicznych umysłach.
- Dla osób o umysłach ścisłych.
- Dla osób, które najlepiej uczą się z ciągłego tekstu.
Wady i zalety map myśli
Plusy map myśli to:
- Doskonalenie kreatywnego myślenia.
- Rozwijanie umiejętności całościowego patrzenia na zagadnienia.
- Budowanie zdolności dostrzegania powiązań między elementami i wzajemnych zalezności.
- Nauka efektywnego łączenia informacji w całość i krytycznej analizy faktów.
- Rozwój wyobrazni, aktywacja prawej półkuli mózgu (odpowiedzialnej m.in. za kreatywność i zdolności twórcze).
- Polepszenie koncentracji, pamięci (takze pamięci fotograficznej), spostrzegawczości.
Wady map myśli są przede wszystkim dwie:
- Czas, jaki trzeba poświęcić na przygotowanie.
Im staranniejsza, bardziej dopracowana i zawierająca więcej informacji ma być mapa (oraz im trudniejszy temat chcesz na niej przedstawić), tym więcej czasu zajmuje jej opracowanie. Bardziej przypomina to juz tworzenie dzieła artystycznego niz pisanie notatki.
Z drugiej strony ten czas skraca się, gdy nabywasz wprawy, mozna te nauczyć się robić „szkicowe” mapy myśli, gdzie uzywasz tylko dwóch czy trzech kolorowych długopisów i niczego więcej. Jeśli jest to metoda dla ciebie i będziesz się w niej dobrze czuł, to po opanowaniu tworzenia takich „szkicowych” wersji będziesz umieć robić mapy myśli nawet w locie, na przykład słuchając wykładu.
- Całkowita indywidualność mapy.
Poniewaz powstaje ona w oparciu o twoje własne skojarzenia i sposób myślenia, a to jest unikalne dla kazdego człowieka, to oznacza, ze twoja mapa nie będzie zrozumiała dla nikogo innego ani ty nie będziesz mógł korzystać z map zrobionych przez kogoś innego. Niestety, koniec z pozyczaniem notatek 😉
Mapy myśli dla wszystkich?
Jeśli mapę myśli tworzysz sam, to w zasadzie tylko ty mozesz z niej skorzystać. Jednak inaczej jest w przypadku pomocy naukowych opracowanych tą metodą. Istnieją mapy myśli tworzone przez autorów podręczników, opracowań, repetytoriów itp., które zachowują podstawowe zasady tej formy i mają jej wszystkie plusy, lecz jednocześnie są na tyle ogólne, e moze z nich skorzystać kazdy, komu uczenie się z map myśli przychodzi z łatwością. Takie mapy myśli znajdziesz w Repetytorium – język polski pod kodami QR – mozesz je pobrać i wydrukować, a potem z przyjemnością się z nich uczyć. Jeśli zaś nie miałeś do tej pory kontaktu z taką formą nauki, a jesteś ciekaw, jak działa i czy dla ciebie jest skuteczna, to polecamy mapy myśli z Repetytorium jako idealne na początek!
Grafika w artykule (jeśli nie zaznaczono inaczej) – Shutterstock.com
