Pewnie wielu z was na samo słowo „rozprawka” odczuwa dreszcze⌠Choć brzmi na pozór niewinnie – sugeruje coś małego, jak to bywa przy zdrobnieniach – niestety „rozprawa naukowa”, nawet pomniejszona, może sprawiać poważne problemy. Da się ich uniknąć? Jasne!
Słowniki określają rozprawkę jako niewielką rozprawę. Rozprawa to poważna i obszerna praca naukowa, w której dana kwestia jest opisana w sposób szczegółowy, pogłębiony. Często też wiąże się ona z próbą przedstawienia rozwiązań jakiegoś problemu. Mała rozprawa – rozprawka to forma pisemna spotykana często na egzaminach, od egzaminu ósmoklasisty po maturę. Trudno będzie jej uniknąć, lepiej ją oswoić! Zastanówmy się, jak pisać rozprawkę?
Żeby opanować sztukę zdobywania punktów za rozprawkę, musisz przede wszystkim znać pewne pojęcia: teza i hipoteza oraz argument i kontrargument – bez nich ani rusz. Zapamiętaj:
- Teza to stwierdzenie, którego jesteś pewien.
- Hipoteza to stwierdzenie, którego nie jesteś pewien lub takie, które wymaga sprawdzenia.
- Argument to dowód „za” – potwierdza jakiś sąd.
- Kontrargument to dowód „przeciw”, jego zadaniem jest obalenie jakiegoś sądu.
To znaczy: pomaganie jest ważne – to teza; pomaganie może nie zawsze przynosić dobry skutek – to hipoteza. Warto pomagać, bo w ten sposób powoli zmieniasz świat na lepsze – to argument. Kiedy pomagasz, możesz zostać oszukany – to kontrargument.
Zdyscyplinuj myśli!
W rozprawce niezwykle ważna jest ścisła kompozycja. W przypadku rozprawki z tezą, Twoja wypowiedź powinna składać się ze
Wstępu gdzie sformułujesz tezę lub hipotezę
Rozwinięcia w którym przedstawisz argumenty i kontrargumenty
Zakończenia służącego podsumowaniu udowodnionej lub postawionej tezy
W rozprawce z hipotezą we wstępie formułujesz hipotezę, w rozwinięciu podajesz argumenty i kontrargumenty, a w zakończeniu przedstawiasz tezę, wynikającą z argumentacji. Zapamiętaj te schematy, warto!
Bądź pewny swego zdania!
W rozprawce chodzi o to, byś zajął konkretne stanowisko. Nie możesz zbyć egzaminatora argumentem typu „nie wiem” albo „być może”. Najłatwiej będzie, jak zastanowisz się, co myślisz na dany temat, i opiszesz własne poglądy. Zacznij od wypisania hasłowo argumentów (lub kontrargumentów) w brudnopisie. Później wybierz najważniejsze, lub te mające największą moc oddziaływania na odbiorcę i zrób plan rozprawki. Zostało tylko ubrać to wszystko w słowa! Nie lej wody – w cenie jest logiczne rozumowanie.
Nie traktuj rozprawki jako najgorszego możliwego zadania do napisania podczas egzaminu. Wyobraź sobie, że prowadzisz dyskusję z jakimś erudytą (zupełnie przypadkiem dotyczy ona tematu z polecenia) i musisz dorównać mu poziomem zorganizowania toku rozumowania i celności argumentacji.
Grunt to poznać schemat, a potem go wypełnić. To jak jazda z GPS-em – niewiele może pójść źle, o ile się skupisz
Porady
Jak ułatwić sobie zadanie napisania rozprawki? Zacznij od analizy tematu, przeczytaj go kilka razy i znajdź słowa klucze. Następnie, jak już zostało wspomniane: w brudnopisie wypisz hasłowo argumenty, żebyś miał w czym wybierać. Zrób plan – dzięki temu pisanie pójdzie znacznie szybciej. Poświęć chwilę na zastanowienie się nad tematem. Może przychodzą Ci do głowy jakieś teksty literackie, przysłowia lub cytaty, które możesz wykorzystać? Jeśli tak, użyj ich w swojej argumentacji. Przed egzaminem zapoznaj się z dostępnymi w Internecie lub w różnych książkowych opracowaniach bankami słów i zwrotów, których możesz użyć w trakcie pisania. Korzystaj z nich śmiało, zyska na tym styl Twojej wypowiedzi. Nie idź na łatwiznę, unikaj ogólników. Po pierwsze możesz nie dostać za nie punktów. Po drugie – stać Cię na więcej!
Napisanie rozprawki nie jest łatwym zadaniem, nie ma co się oszukiwać. Trzeba uruchomić logiczne myślenie i wystosować zwięzłe i logiczne argumenty. Kiedy jednak odpowiednio się do tego przygotujesz, może się okazać, że napisanie rozprawki pójdzie Ci dużo sprawniej. Przemyśl sprawę, wymyśl argumenty i do dzieła!
Tylko jak to napisać…
Pomocna w opanowaniu różnych form wypowiedzi będzie książka Jak pisać rozprawkę, opowiadanie, charakterystykę. W środku zostały wyjaśnione wszystkie potrzebne w szkole formy wypowiedzi pisemnej. Każda z nich została dokładnie opisana, posiada schemat, gotowe do użycia słówka oraz przykłady. Nie bez znaczenia są ćwiczenia językowe, które pomogą przygotować się do samodzielnej pracy na lekcji lub egzaminie. To poradnik, zbiór informacji i zestaw ćwiczeń w jednym. Będzie idealną pomocą nie tylko przy pisaniu rozprawki, ale też takich form jak opowiadanie, artykuł, charakterystyka, przemówienie, czy różnych form użytkowych.
Fotografie: Shutterstock.com, Andrzej Mysiak
Polecamy książki
Jak pisać (rozprawkę, opowiadanie, charakterystykę...)
Książka składa się z trzech części. Pierwsza z nich jest poświęcona dłuższym formom wypracowań – są tam wskazówki, jak napisać m.in. opowiadanie, opis, charakterystykę czy rozprawkę. Druga dotyczy form użytkowych, jak np. podanie, życiorys, ogłoszenie, zaproszenie. Trzecia część to ćwiczenia praktyczne oparte na najczęściej spotykanych w szkolnej praktyce tematach.
Jak pisać (rozprawkę, opowiadanie, charakterystykę...)
Gramatyka
Gramatyka to książka zawierająca zestaw wiadomości dotyczących fonetyki, słowotwórstwa, fleksji i składni – wszystkie informacje wymagane w podstawie programowej.
