Egzamin ósmoklasisty - język polski. Repetytorium - 2023

36 Epika EPIKA – to jeden z trzech (obok liryki i dramatu) rodzajów literackich, obejmujących utwory, w których wydarzenia przed‑ stawione są przez narratora. Jest to utwór wielowątkowy, występuje wielu bohaterów, pojawiają się dialogi i monologi. Fa‑ buła, składająca się z wielu wątków, zbudowana jest z opowieści o wydarzeniach i bohaterach. Utwory epickie zwykle są pisane prozą, ale zdarzają się utwory pisane wierszem (np. Pan Tadeusz Adama Mickiewicza). Zanim przeczytasz! Zwróć uwagę na wszystkie elementy świata przedstawionego: – – czas akcji – – miejsce akcji – – bohaterowie »» bohater główny »» bohater drugoplanowy (poboczny) »» bohaterowie epizodyczni – – wydarzenia ELEMENTY UTWORU EPICKIEGO Fabuła – wszystkie wydarzenia przedstawione w utworze. Składa się na nią jeden (w przypadku noweli) lub kilka cią‑ gów zdarzeń skupionych wokół danego wydarzenia lub postaci – wątek. Fabuła może być wielowątkowa – wpowieściach – wówczas występuje wątek główny, wątki poboczne i epizodyczne. Na fabułę składa się również akcja utworu. Akcja – ciąg zdarzeń, który da się wyodrębnić z fabuły. Akcję można podzielić na następujące elementy: – – zawiązanie akcji – rozpoczęcie akcji, – – ekspozycja – zapoznanie z postaciami, światem przedstawionym, – – rozwinięcie akcji, – – punkt kulminacyjny, – – rozwiązanie akcji. Uwaga! Akcja jest częścią fabuły. Fabuła jest szersza. Tę zależność dobrze obrazuje Pan Tadeusz . Akcja rozpoczyna się od powrotu Tadeusza do Soplicowa, a kończy zaręczynami, natomiast fabuła obejmuje wiele lat – w tym wcześniejsze dzieje Jacka Soplicy. BOHATER LITERACKI Typ Przykład Bohater literacki to postać literacka, której dzieje i charak‑ ter odgrywają zasad‑ niczą rolę w utworze, wytyczają bieg jednego z wątków lub ilustrują problem. Każda epoka wykreowała swój typ bohatera. Tytułowy – bohater przedstawiony w tytule. Pan Tadeusz – Tadeusz Balladyna – Balladyna Główny (pierwszoplanowy) – to postać w utwo‑ rze, która jest najważniejsza, ma wpływ na prze‑ bieg najważniejszych wątkóww utworze. Pan Tadeusz – Tadeusz, Zosia, Jacek Soplica Opowieść wigilijna – Ebenezer Scrooge Drugoplanowy – postać, która nie wpływa na wydarzenia, choć pozostaje w związku z głów‑ nym wątkiem, głównym bohaterem. Opowieść wigilijna – Bob Cratchit Epizodyczny – bohater, którywystępuje w utwo‑ rze w wątkach pobocznych, niezwiązanych z głównym tokiem zdarzeń, nie ma wpływu na ich przebieg. Opowieść wigilijna – chłopiec kupujący indyka