Egzamin ósmoklasisty - język polski. Repetytorium - 2023

192 Wypowiedzenia Wypowiedzenie – podstawowa jednostka językowego porozumiewania się nadawcy z odbiorcą. Jest to grupa wyrazów, powiązanych ze sobą znaczeniowo i gramatycznie. Składnia – dział nauki o języku zajmujący się budową wypowiedzeń, funkcją różnych części mowy w zdaniu, a także za- leżnościami, jakie zachodzą pomiędzy wyrazami w zdaniu pojedynczym oraz pomiędzy wypowiedzeniami składowymi w zdaniu złożonym. Podział wypowiedzeń ze względu na cel wypowiedzi Wypowiedzenia Oznajmujące Nadawca wypowiada się o tym, co się działo, dzieje lub dziać będzie, wyraża swój sąd o kimś lub o czymś, np. Od rana świeci słońce. Tomek to mój kolega. Pytające Nadawca zwraca się do kogoś z pytaniem, oczekując na nie odpowiedzi, np. Kto to powiedział? Za- mknąć drzwi? Rozkazujące Nadawca wypowiada rozkaz lub prośbę, np. Czytajcie głośniej. Odwiedziłbyś mnie w niedzielę. Podział wypowiedzeń ze względu na zabarwienie emocjonalne Wypowiedzenia Wykrzyknikowe Wypowiedziane z silnym zabarwieniem uczuciowym, np. Przynieś mi wody! Kto to zrobił?! Kończą się wykrzyknikiem. Neutralne Wypowiedziane bez zabarwienia uczuciowego, np. Przynieś mi wody. Kto to zrobił? Podział wypowiedzeń ze względu na budowę: obecność lub brak orzeczenia Wypowiedzenia Zdania Zawierają orzeczenie, czyli osobową formę czasownika lub formę zakończoną na -no lub -to, np. Jadę nad morze. Rozbito szybę. Równoważniki Nie zawierają orzeczenia, ale łatwo je wprowadzić, np. Znów upał. – Znów panuje upał. Są często używane w mowie potocznej. Zawiadomienia Nie zawierają orzeczenia i nie dopuszczają możliwości jego wstawienia, np. Zanik pamięci. Często używane są m.in. w tytułach czy nagłówkach prasowych. Wykrzyknienia Nie zawierają orzeczenia i nie da się go wprowadzić, np. O rety! Używane są wyłącznie do wyrażania emocji nadawcy wypowiedzi. Składnia