Opracowania lektur i wierszy - liceum/technikum - klasy 1-4 - PO REFORMIE

336 LITERATURAWOJENNA Wieża i inne opowiadania (1988 rok – pierwsza po wielu latach przerwy książka Grudzińskiego wydana oficjalnie w Polsce). Inny świat (fragmenty)  to ważne !  LAGRY A ŁAGRY Nie wolno mylić tych dwóch pojęć. Świat lagrów to świat niemieckich obozów koncentra- cyjnych (w języku niemieckim obóz koncentracyjny to „Konzentrations lager ”). Rzeczywi- stość lagrową opisuje między innymi Tadeusz Borowski w swych Opowiadaniach . Natomiast termin „łagier” pochodzi od rosyjskiego лагерь „łagier”, czyli obóz. Człowiek żyjący w łagrze i przystosowany do tej rzeczywistości jest określany mianem człowieka złagrowanego. INNY ŚWIAT JAKO DOKUMENT Inny świat. Zapiski sowieckie to jedna z najbardziej wstrząsających książek literatury łagrowej, jest to książka-dokument . Ma charakter wspomnieniowy. Opisuje warunki życia więźniów sowieckich obozów. Należy do tzw. prozy przezroczystej, wehikularnej (stronniczej), stawia- jącej tezy. Wyrasta z przeżyć i doświadczeń więziennych oraz obozowych Gustawa Herlinga- -Grudzińskiego i jego współtowarzyszy niedoli w nieludzkim świecie. Napisana w latach 1948–1950, po raz pierwszy została wydana w języku angielskim w 1951 roku w Londynie, a w języku polskim dwa lata później, również w Londynie. Głównym założeniem utworu jest ukazanie roli obozów w państwie totalitarnym . Wyodrębnia on ich dwie funkcje: • eliminowanie ze społeczeństwa jednostek uznanych za „szkodliwe” lub wrogie, podda- wanie ich procesowi resocjalizacji przez wpajanie im norm moralności socjalistycznej, utrzymywanie przez komunistów monopolu na władzę; • dostarczenie taniej siły roboczej podczas realizacji gigantycznych inwestycji przemysło- wych. TYTUŁ UTWORU Inny świat to tytuł główny, Zapiski sowieckie – podtytuł. Wyjęty został z zamieszczonego przed tekstem motta – cytatu z książki Zapiski z martwego domu Fiodora Dostojewskiego.  to ważne !  Motto brzmi następująco: Tu otwierał się inny, odrębny świat, do niczego niepodobny; tu panowały inne, odrębne prawa, inne obyczaje, inne nawyki i odruchy; tu trwał martwy za życia dom, a w nim życie jak nigdzie i ludzie niezwykli . Tekst dedykowany jest Krystynie. Motto jest wprowadzeniem do zrozumienia mechanizmu istnienia łagrów. Świat, w któ- rym znalazł się człowiek, można zrozumieć dopiero wtedy, gdy zapomni się o przedobozowej wolności. Ten inny świat stworzył swój własny system etyczny, którego więźniowie muszą przestrzegać, jeśli pragną przetrwać. Podtytuł Zapiski sowieckie i motto kierują uwagę na to, że opisane w utworze miejsca i sytuacje nie będą podobne do niczego, co znamy z życia na wolności – że będą to opowieści o świecie niewyobrażalnym, o świecie, w którym człowiek został zmuszony żyć i do którego musiał się przystosować. Ten świat był, jak zresztą cała Rosja, „martwym domem”, z którego nie było wyjścia. A jeśli już, to poprzez anonimową śmierć w wielkich męczarniach.