Opracowania lektur - motywy - szkoła podstawowa, klasy 7-8

DOJRZEWANIE/DORASTANIE motyw 16 chciała wyjeżdżać z Polski). Kiedy Marcin dowiaduje się o tym po powrocie z waka‑ cji, bardzo cierpi. Marcin Borowicz jest  bohaterem dynamicznym  , dorastającym „na oczach” czytelnika, który może śledzić kształtowanie się jego charakteru i osobowości. Niektóre cechy charakteru Marcina zanikają (podatność na manipulację), inne się wzmacniają (zdolność do samodzielnego myślenia). Niezmienne pozostają jego inteligencja i wrażliwość na przyrodę oraz krzywdę innych. W powieści Stefana Żeromskiego występują też postacie już ukształtowane, dojrzałe ponad swój wiek, które mają wpływ na dojrzewanie innych, w tymMarcina . Taką niezwykłą osobowością jest Bernard Zygier . Uczeń ten trafia do prowincjo‑ nalnego Klerykowa, ponieważ zaborcze władze oświatowe usuwają go z kolejnych stołecznych gimnazjów. To młody patriota, który zakłada – wzorem Mickiewicza – w Klerykowie kółko samokształceniowe (gdzie uczniowie czytają dzieła Mickiewi‑ cza, Słowackiego, Kochanowskiego, a także Szekspira, Balzaka, Hugo oraz Toma‑ sza Buckle’a, mające ogromny wpływ na duchową, moralną i intelektualną formację młodych ludzi) i potrafi wpłynąć na innych uczniów ; ma silną osobowość, nie boi się zamanifestować, że jest Polakiem . To on na nieobowiązkowej lekcji polskiego (na którą jednak mimo zmęczenia i znudzenia chodzą niektórzy klerykowscy ucznio‑ wie) mimo początkowego sprzeciwu nauczyciela recytuje zakazaną Redutę Ordona Adama Mickiewicza. Mimo młodego wieku jest człowiekiem dojrzałym emocjonal‑ nie i światopoglądowo (politycznie). To właśnie dzięki takim postawom brutalna rusyfikacja okaże się w końcu „syzyfową pracą”. Dojrzałością ponad swój wiek wyróżnia się również Andrzej Radek – zdolny syn chłopa, który od życzliwego nauczyciela dzieci dworskich, który zauważył jego zdol‑ ności, dostał szansę zdobycia wykształcenia i z determinacją starał się ją wykorzy‑ stać. Radek nie miał wsparcia ani opieki od ubogich rodziców. Musiał radzić sobie sam. Był bardzo samodzielny i wytrwały , choć nie było mu łatwo – jak większość chłopców w jego wieku był żywy i ciekawy świata. Mimo młodego wieku rozumie, że wiedza i wykształcenie dadzą mi możliwość lepszego życia. Dlatego uczy się pilnie i jednocześnie zarabia na swoje utrzymanie dając korepetycje . Czasem głoduje. Cierpliwie znosi kpiny złośliwości ze strony kolegów, a nawet nauczycieli, z powodu swego ubóstwa i chłopskiego pochodzenia. Pocieszenie i pokrzepienie daje mu lek‑ tura zakazanych polskich książek, co jednocześnie ma wpływ na jego świadomość narodową. Jest skromny, cichy, ale uparty w dążeniu do celu. Ma silny charakter, jest zahartowany przez ciężkie warunki życia, oraz poczucie przynależności naro‑ dowej i społecznej. Jest również mądry, wrażliwy i taktowny – zauważa i rozumie cierpienie Marcina po niespodziewanym wyjeździe „Biruty” i stara się go wesprzeć przyjacielskim uściskiem dłoni, dając mu poznać swoją wdzięczność i przyjaźń. Syzyfowe prace są więc także powieścią o dojrzewaniu do przyjaźni . Bohater dynamiczny – postać, która podczas trwania fabuły utworu zmienia swoją postawę. Czytelnik jest świadkiem tej przemiany.