Opracowania lektur - motywy - szkoła podstawowa, klasy 7-8

Syzyfowe prace  Stefana Żeromskiego 17 NOTATKI » » Tytuł: Syzyfowe prace » » Autor: Stefan Żeromski (1864–1925) » » Epoka: pozytywizm » » Rodzaj i gatunek literacki: epika, powieść obyczajowo­ ‑psychologiczna (o dojrzewaniu) » » Czas i miejsce akcji: lata 70. XIX w.,  retrospekcje sięgają do powstania styczniowego (1863); zabór rosyjski – Kleryków (przypominający Kielce, rodzinne miasto autora), Owczary (pierwsza szkoła Marcina), Gawronki (posiadłość Borowiczów) Tytuł i tematyka Tytuł utworu jest odniesieniem do mitologii greckiej . Syzyf, władca Koryntu i niegdyś ulubieniec bogów, ściągnąwszy na siebie gniew mieszkańców Olimpu swoim plotkarstwem, krętactwem i przebiegłością, został przez nich surowo uka‑ rany: zesłany do Tartaru (najmroczniejszej części krainy umarłych), gdzie wtacza z wysiłkiem na stromą górę wielki głaz. Kiedy kamień ma już prawie dosięgnąć szczytu, nagle stacza się do podnóża góry. Męka Syzyfa ma się skończyć, gdy głaz stanie na szczycie. Ale, zgodnie z wyrokiem Zeusa, nie nastąpi to nigdy. Określe‑ nie syzyfowa praca weszło do języka potocznego jako synonim ciężkiej, daremnej, niekończącej się pracy. Zgodnie z najpopularniejszą interpretacją tytułu powieści Stefana Żeromskiego syzyfowymi pracami są wysiłki Rosjan próbujących zrusyfikować polską młodzież i cały naród – kiedy już się wydaje, że osiągnęli swój cel, w młodych Polakach budzi się miłość do historii i kultury swojego narodu. Istnieje też inna interpretacja: Syzyf to młodzież polska tkwiąca w beznadziejnym systemie oświaty rosyjskiej, gdzie wymagane jest pamięciowe opanowanie materiału i tępi się wszelkie przeja‑ wy samodzielnego myślenia. Brutalna polityka rusyfikacyjna odziera młodych ludzi z godności osobistej i narodowej. Jednak młodzież mimo wszystko dąży do zdo‑ bycia zakazanej wiedzy, aby odpowiedzieć sobie na pytanie „kim jestem”. To też jest syzyfowa praca, podejmowana mimo beznadziejnej sytuacji, będąca moralnym zwycięstwem nad zaborcami, którzy są okrutni jak bogowie, skazujący Syzyfa na niekończący się nadludzki trud. Głównymi wątkami utworu są dojrzewanie głównego bohatera oraz rusyfikacja polskiej młodzieży . Autor ukazuje drogę, jaką Marcin Borowicz przeszedł od czasu, kiedy opuścił rodzinne progi – od szkoły pana Wiechowskiego w Owczarach, przez pobyt na stancji w Klerykowie aż do matury. Pokolenie Marcina Borowicza dora‑ stało w atmosferze pogardy dla własnego kraju, narodu, historii i kultury . Metody rusyfikacji miały prowadzić do wstydu z bycia Polakiem – czyli w rozumieniu rusyfi‑ katorów i rusyfikowanych „kimś gorszym” niż Rosjanin – i w końcu wyrzeczenia się swojej narodowości. Jednak mimo tych pseudopedagogicznych wysiłków polska Krótkie opracowanie lektury Retrospekcja to cofnięcie się w czasie w trakcie narracji w utworze epickim. O wcześniejszych wydarzeniach i przeżyciach opowiada narrator lub sami bohaterowie (np. przywołując wspomnienia).