Ściąga - szkoła podstawowa - klasy 7-8

27 Wisława Szymborska  – Cebula słowa zostały osłabione („przeżute (…) przez młode piękne usta, owinięte w gazetę”), są one groźną bronią. Potrafią ranić (nie tylko w sensie przenośnym), gdyż za ich pomocą można na przykład nakłaniać do zbrodni. Pozornie mało znaczą, nie skupiają na sobie naszej uwagi, lecz tym skutecz - niej przemawiają do nas („trują cuchną / (…) ukryte w głowach / ukryte w sercach”) i z ukrycia rządzą naszym postępowaniem. Poeta wzywa do odpowiedzialności za wypowiadane słowa. Przestrzega przed „wybielaniem” (usprawiedliwianiem) przemocy za pomocą słów podniosłych, oznaczających tzw. „wartości”. Wisława Szymborska BIOGRAFIA Wisława Szymborska urodziła się w  1923 r. w Kórniku koło Poznania, zmarła w  2012 r. w Krakowie. Od dzieciństwa mieszkała w Krakowie. Maturę uzyskała na tajnych kompletach. Po wojnie studiowała polonistykę i socjologię na Uniwersyte - cie Jagiellońskim. Od 1953 r. prowadziła w czasopiśmie „¯ycie Literackie” dział poezji – rubrykę Lektury nadobowiązkowe . Debiutowała w 1945 r. wierszem Szu- kam słowa na łamach dodatku do „Dziennika Polskiego”. Wydała wiele tomików wierszy: Dlaczego żyjemy , Pytania zadawane sobie , Wołanie do Yeti , Sto pociech , Ludzie na moście , Koniec i początek i inne. Wisława Szymborska jest laureatką literackiej Nagro- dy Nobla z 1996 r. C ebula Wiersz jest porównaniem, przynajmniej na pierwszy rzut oka, cebuli i człowieka. Cebula zdaje się być tworem idealnym. Z porównania obu wizerunków można wysnuć wniosek, że doskonała cebula nie ma jednak takiej wartości jak człowiek, ponieważ namiętności, uczucia, „obczyzna i dzikość” to zdolność wyłącznie ludzka. W wierszach Wisławy Szymborskiej należy odnajdywać zagadki słowne, a także aluzje filozo - ficzne czy kulturowe. W Cebuli odnaleŸć można paradoks „idiotyzm doskonałości”, który wskazuje na ironię poetyckiego rozumowania. Forma doskonała daje estetyczne wrażenia, ale jest pusta, bra - kuje w niej emocji (cebula). Można utworzyć wyrażenie o znaczeniu przeciwnym: „mądrość niedo - skonałości”. Dotyczy ono człowieka, który jest w formie niedoskonały, czuje, przeżywa namiętności, żyje, i to go wyróżnia pośród innych bytów. Wiersz Wisławy Szymborskiej Cebula jest przewrotnym hymnem ku czci człowieka i jego natu - ry. Osoba mówiąca w utworze nie myśli tego, co mówi, czytelnik wiersza musi więc zastanawiać się nad prawdami w nim zawartymi. W wierszu znajdują się wyrazy rodziny utworzonej od słowa „cebula” : cebuliczność, cebu- lasta, cebulowa. Niektóre z nich to neologizmy artystyczne, np. cebuliczność. Wiersz Wisławy Szymborskiej Cebula i wiersz Zbigniewa Herberta Kamyk (zob. str. 7) są do siebie podobne ze względu na bohaterów obu utworów. Są nimi przedmioty uznane za doskonałe, które w zestawieniu z człowiekiem tracą na wartości. Mimo swej niedoskonałości człowiek ma uczu - cia, potrafi kochać, „oswajać” doskonałe przedmioty. Refleksje poetyckie Szymborskiej i Herberta łączy zainteresowanie człowiekiem i otaczającym go światem.