Ściąga - liceum, technikum - cz. 3 - PO REFORMIE

15 Młoda Polska – wiadomości o epoce NAJWAŻNIEJSZE POJĘCIA EPOKI • Dekadentyzm – nastrój i postawa, dla których właściwy jest: skrajny pesy- mizm, poczucie bezsensu istnienia, przeczucie końca, a w związku z tym uczucia: rozpaczy, smutku, zniechęcenia, znużenia oraz odwrócenie się od świata, zamknięcie w sobie, rozpamiętywanie własnych stanów i przeżyć wewnętrznych. • Filister – uosobienie drobnomieszczańskiej głupoty, ograniczenia inte- lektualnego, pustki wewnętrznej, braku wyobraźni , co uniemożliwia odczuwanie i rozumienie czystej sztuki. Filister to człowiek ograniczony, małostkowy, zakłamany moralnie, którego świat zamyka się w czterech ścia- nach jego mieszkania i w kręgu nudnych, bezbarwnych, codziennych spraw. Istotne są dla niego jedynie wartości materialne, nie zajmuje się sprawami duchowymi i nie ma dla nich zrozumienia. • Fin de siècle (fr. „koniec wieku”) – określenie atmosfery schyłku XIX w., pełnej pesymizmu, przeczucia końca, katastrofy. Nastroje fin de siècle’u ujawniły się w filozofii, literaturze, sztuce, a także w życiu społecznym (przeczucie końca świata, kresu cywilizacji). • Symbol – znak o nieograniczonej ilości znaczeń, umożliwiający opisanie i przekazanie nastrojów, stanów, których istoty nie można wyrazić sło- wami. Artyści okresu Młodej Polski bardzo chętnie sięgali po symbole. Starali się w swoich dziełach sugerować , a nie nazywać wprost . Manifest symbolizmu autorstwa Jeana Moréasa został ogłoszony w 1886 r. we fran- cuskim piśmie „Le Figaro”. Najczęstsze symbole młodopolskie to: łabędź , jednorożec – symbole tajemnicy, zagadki; orzeł , albatros itp. – artysta wzgardzony przez tłum sytych mieszczuchów, wzbijający się na skrzydłach natchnienia w sfery niedostępne przeciętnym ludziom; sen – zatopienie w wewnętrznym świecie, samopoznanie. • Nirwana – pojęcie z filozofii indyjskiej, oznacza zanik bytu indywidual- nego, roztopienie się w niebycie . W sztuce młodopolskiej pojęcie to ozna- czało brak pragnień i pożądania, zapomnienie, odpoczynek, wyzwole- nie od wszystkiego , co ziemskie, doczesne, fizyczne. • Femme fatale (fr. kobieta fatalna) – pojęcie oznaczające kobietę będącą inspiracją dla artystów, stanowiącą rodzaj muzy, piękną, prowokującą, budzącą pożądanie, ale przynoszącą nieszczęście. Związek z taką kobietą przynosił mężczyźnie zgubę, gdyż nie może się on uwolnić spod jej wpływu, ona zaś zwykle bawi się nim i wykorzystuje go. ŻYCIE KULTURALNE W POLSCE W Polsce pod koniec XIX w. kultura i sztuka rozwijały się dynamicznie, a artyści młodopolscy mieli w tym rozwoju ważne miejsce. Istniały wówczas Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście