Vademecum matura - biologia

Odżywianie 275 Dobowe zapotrzebowanie organizmu na wapń, białka i tłuszcze w zależności od wieku, w gramach na kg wagi ciała. Wartości dla konkretnej osoby otrzymujemy, mnożąc liczby podane w tabeli przez wagę ciała wiek wapń białka tłuszcze dzieci 1,5 2–4 1,5–2 młodzież 1,5 1,5–2 1 kobiety ciężarne i karmiące 2 1,5–2 1 dorośli 1 1 1 Pieczywo powinno pokrywać około połowy zapotrzebowania na białko . Białe pieczywo stało się bardzo modne w wysoko rozwiniętych krajach zachodu, niestety jednak mąka słu- żąca do jego wypieku to niemal czysta skrobia. Oparcie na nim diety prowadzi do niedoboru zarówno błonnika, jak witamin z grupy B. Wniektórych krajach istnieje ustawowy obowiązek dodawania do pieczywa preparatów witaminowych. RO L A B Ł ONN I KA W D I E C I E Błonnik zawarty jest w ścianach komórkowych roślin. Należy do składników balasto­ wych , spełniając role: • pożywki dla mikroflory jelitowej, które bardzo powoli go rozkładają, dostarczając do krwi niewielkich ilości glukozy; w ten sposób wydzielanie insuliny podlega subtelnej, ciągłej regulacji; spowalnia wchłanianie cukrów, co ma dobroczynny wpływ na organizm cu- krzyków • wzmaga perystaltykę jelit, wydzielanie i wchłanianie w śluzówce, a w żołądku buforuje zmiany pH , zapobiegając zgadze i wrzodom • wypełnia żołądek, stymulując ośrodek sytości wmózgu, co zapobiega przejadaniu się (rola w diecie odchudzającej) T Ł U S Z C Z E W D I E C I E Niewielkie ilości tłuszczu w diecie są konieczne jako źródło witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). Jednak tłuszcze smażone są źródłem wolnych rodników , poważnie uszkadzających błony komórkowe, enzymy i organelle. Rośliny nie wytwarzają cholesterolu, który jest składnikiem błon komórkowych zwierząt, a zatem i tłuszczów zwierzęcych. Cholesterol związany jest z białkami w formie kompleksów LDL („zły” cholesterol) oraz HDL („dobry”). Nadmiar tłuszczów prowadzi ponadto do oty- łości. Ze względu na zawartość tłuszczów należy stosować się do następujących wskazówek do- tyczących doboru i przyrządzania różnych potraw (patrz poniższa tabela). BYŁO NA MATURZE 2018