Vademecum matura - chemia

SYSTEMATYKA ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH 158 H 2 SO 3 → SO 2 + H 2 O tlenek siarki, woda – redukcja tlenku o wyższym stopniu utlenienia, np. CO 2 + C → 2CO – utlenienie tlenku na niższym stopniu utlenienia do tlenku na wyższym stopniu utlenienia, np. 2NO + O 2 → 2NO 2 Podział tlenków ze względu na charakter chemiczny: ü tlenki amfoteryczne – tlenki metali – ZnO, Al 2 O 3 , MnO 2 , Cr 2 O 3 lub niemetali – As 4 O 6 , które reagują zarówno z roztwo- rami mocnych kwasów, jak i z roztworami mocnych zasad. Równania potwierdzające amfoteryczność: ZnO + 2HCl → ZnCl 2 + 2H 2 O chlorek cynku(II) ZnO + H 2 O + 2KOH → K 2 [Zn(OH) 4 ] tetrahydroksocynkan(II) potasu Al 2 O 3 + 6HCl → 2AlCl 3 + 3H2O chlorek glinu Al 2 O 3 + 3H 2 O + 2KOH → 2K[Al(OH) 4 ] tetrahydroksoglinian potasu BeO + 2HCl → BeCl 2 + H 2 O chlorek berylu BeO + H 2 O + 2KOH → K 2 [Be(OH) 4 ] tetrahydroksoberylan potasu Cr 2 O 3 + 6HCl → 2CrCl 3 + 3H 2 O chlorek chromu(III) Cr 2 O 3 + 6KOH + 3H 2 O → 2K 3 [Cr(OH) 6 ] heksahydroksochromian(III) potasu MnO 2 + 4HCl → MnCl 2 + Cl 2 + 2H 2 O chlorek manganu(II), chlor MnO 2 + 2H 2 O + 2KOH → K 2 [Mn(OH) 6 ] heksahydroksomanganian(IV) potasu Pierwiastki bloku s (Be) i p oraz d posiadające dużo elektronów, na stopniu utlenienia drugim lub trzecim przyjmują chętniej liczby koordynacji: 4, te z centrum bloku d – chętniej liczbę: 6. ü tlenki kwasowe – tlenki niemetali i metali bloku d na najwyższych stopniach utlenienia. Tlenki te reagują z zasadami, dając sole, nie reagują z kwasami. SO 3 + 2NaOH → Na 2 SO 4 + H 2 O SO 3 + NaOH → NaHSO 4 + H 2 O Większość tlenków kwasowych reaguje również z wodą, dając kwasy. Były dawniej nazywane bezwodnikami kwasowymi. Obecnie pojęcie bezwodnika jest stosowane wyłącznie dla kwasów organicznych. Ważnym tlenkiem kwasowym, który nie reaguje z wodą, jest tlenek krzemu (IV) SiO 2 . SO 3 + H 2 O → H 2 SO 4 CrO 3 + H 2 O → H 2 CrO 4 SO 2 + H 2 O → H 2 SO 3 Mn 2 O 7 + H 2 O → 2HMnO 4 Cl 2 O + H 2 O → 2HClO P 4 O 10 + 6H 2 O → 4H 3 PO 4 Cl 2 O 3 + H 2 O → 2HClO 2 N 2 O 5 + H 2 O → 2HNO 3 Cl 2 O 5 + H 2 O → 2HClO 3 N 2 O 3 + H 2 O → 2HNO 2 Cl 2 O 7 + H 2 O → 2HClO 4 ü tlenki obojętne CO, SiO, NO, N 2 O – nie reagują z roztworami kwasów, zasad i z wodą. Podczas silnego prażenia wodorotlenku w atmosferze tlenku węgla zachodzi inna reakcja: CO + NaOH → HCOONa metanian sodu ü tlenki zasadowe – tlenki, które reagują z kwasami, tworząc sole. Tlenkami zasadowymi są tlenki metali: CaO + 2HCl → CaCl 2 + H 2 O CrO + H 2 SO 4 → CrSO 4 + H 2 O (bez dostępu tlenu) Wśród tlenków zasadowych są tlenki, które reagują z wodą, dając zasady (tlenki 1 i 2 grupy uop bez tlenku berylu). Na 2 O + H 2 O → 2NaOH