Vademecum matura - język polski

Romantyzm 140 bunt wobec starych form świata: od struktury feudalnej poczynając (społeczeństwo), przez świato- pogląd oświeceniowy po estetykę klasycyzmu. Przyjęcie antynomicznej zasady struktury rzeczywi- stości (młodość – starość; dobro – zło; materia – duch itp.). natura widziana jest przez romantyzm jako organizm żywy, wiecznie rozwijający się i uduchowio- ny, a więc – podobnie jak człowiek – mający strukturę dualistyczną. Romantycy głosili pogląd, że człowiek (mikrokosmos) stanowi odbicie natury (makrokosmosu). To powinowactwo sprawiało, że romantyk, poznając naturę, odkrywał drogę do własnego wnętrza. panteizm – pogląd filozoficzny typowy dla romantyzmu, utożsamiający siły natury z bogiem, ab- solutem. Według jego założeń nie istnieje bóg jako jednostka osobowa, jedynie boski pierwiastek przenikający cały wszechświat i naturę. historia to siła opozycyjna wobec natury, ale także składająca się na doświadczenie człowieka. Współczesność widziana z perspektywy dziejowej pozwala spojrzeć na dziejowy, a więc zmienny charakter człowieka. irracjonalizm – pogląd, według którego rzeczywistości nie da się poznać wyłącznie rozumowo, waż- niejsze są pozarozumowe środki poznawcze. filozofia  •  Immanuel Kant – filozof oświeceniowy, który wywarł wielki wpływ na filozofię roman- tyczną; głosił pogląd, że możliwe jest jedynie subiektywne poznanie świata (idealizm subiektywny). Na podstawie indywidualnych wrażeń i wniosków człowiek tworzy idee, uogólnienia (np. idea duszy, Boga). Powyższe założenia stały się źródłem romantycznego indywidualizmu.  •  Friedrich Hegel – najwybitniejszy z filozofów romantycznych, twórca całościowego syste- mu filozoficznego. W jego interpretacji historia stanowi celowy, rozumny proces rozwoju „ducha świata”, który ma prowadzić do wolności. Według Hegla sztuka to wyraz ducha absolutnego, synteza rzeczywistości z myślą. Filozof sformułował też definicję tragizmu: bohater staje wobec tragicznego wyboru między dwiema równorzędnymi wartościami (teza – antyteza). Ścierają się one, obie przegrywają i z tego starcia powstaje nowa rzeczy- wistość (synteza). Co charakterystyczne, o tragiczności sytuacji bohatera romantycznego decyduje historia, bo zmaga się on z prawidłami dziejowymi.  •  Friedrich Schlegel – poezję, która jest realizacją aktu twórczego i powieleniem sztuki bo- skiej, nazywał romantyczną i określił jej cechy. Według Schlegla poezja romantyczna jest efektem natchnienia, geniuszu i intuicji artysty (odrzucenie wszelkich zasad i przepi- sów), jest uniwersalna, jej twórca może korzystać ze wszelkich gatunków i środków wyrazu.  •  Wilhelm Schelling – widział w sztuce romantycznej „zbliżenie rzeczy najbardziej przeciw‑ nych” : tragizmu i komizmu, piękna i brzydoty (stąd zachwyt twórczością Szekspira). Jego pogląd stał się jednym z fundamentalnych dla estetyki romantycznej. Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście