Dzieciństwo Julka Tuwima

Julian Tuwim – nazywany przez rodziców i kolegów po prostu Julkiem – pochodził z miasta Łodzi. Tam przyszedł na świat w roku 1894, w mieszczańskiej rodzinie polskich Żydów. Były to czasy, kiedy kobiety chodziły w długich do ziemi sukniach i wielkich kapeluszach zdobionych sztucznymi kwiatami, a mężczyźni zakładali fraki, kamizelki i cylindry (wysokie kapelusze przypominające walec). Julek miał młodszą siostrę Irenę. Któż by pomyślał, że przyszły sławny poeta nie miał w szkole samych piątek. Mało tego – w gimnazjum musiał powtarzać szóstą klasę. To przez matematykę, która nie chciała wchodzić mu do głowy. Natomiast bardzo szybko wychodziły mu do głowy języki obce – nauczył się rosyjskiego, francuskiego, niemieckiego, a nawet dostojnej łaciny i międzynarodowego esperanto (czyli sztucznego języka, którego łatwo się nauczyć wszystkim ludziom na świecie).

Wiersze i inne utwory Tuwima

Od dzieciństwa uwielbiał bawić się słowami. Miał bujną wyobraźnię, niezwykle poczucie humoru i bystre spojrzenie na świat. Potem się wydało, że pisze wiersze. Miał wtedy mniej więcej 17 lat. Utwory młodego pana Juliana bardzo podobały się publiczności. Pisał też liczne piosenki, które potem były wykonywane przez znanych artystów estrady, założył kabaret (literacki), który nazywał się „Pod Pikadorem”, wraz z przyjaciółmi stworzył grupę poetycką „Skamander” i był redaktorem pism literackich („Wiadomości Literackie”), jak też  satyrycznych („Cyrulik Warszawski”). Był mistrzem satyry (także politycznej) i zaskakującej gry słów. Pierwszy tomik jego poezji, zatytułowany Czyhanie na Boga, został wydany na samym początku dwudziestolecia międzywojennego, w roku 1918. Późnej wyszły kolejne, w tym m.in.: Sokrates tańczący (1920), Rzecz Czarnoleska (1929), Bal w Operze (1936) oraz poemat Kwiaty polskie, który zaczął pisać na emigracji w czasie wojny. Interesowały go ciekawostki kulturalne i obyczajowe, które opisał w książce Czary i czarty polskie (1924).  Jak na artystę przystało, podpisywał się pseudonimami. Niektóre z nich świadczą o jego wielkim dystansie do siebie i świata: na przykład Schyzio Frenik, Roch Pekliński, Korek i Amorek, Dr Zajączkowski, Julian Rozbij Tuwicki, Prof. Baltazar Dziwacki albo Stary małpiarz. Nie znaczy to jednak, że zawsze był beztroski i pełen optymizmu. W jego poezji jest też wiele powagi, lęku i niepokoju o to, dokąd zmierza świat.

Tuwim – życie dorosłe

W wieku około dwudziestu lat młody Julian Tuwim zakochał się bez pamięci. Wybranką jego serca była słynąca z wielkiej urody Stefania, zwana „Stefcią” lub „Stefą”. Pan Julian pisał dla niej piękne wiersze (które potem opublikował w tomiku Siódma jesień wydanym w 1921 r.). Wytrwałe i gorące zaloty poety zostały zwieńczone ślubem w 1919 roku, po którym państwo Tuwimowie zamieszkali w Warszawie. Przyjaźnili się w wieloma wybitnymi poetami tamtego okresu, w tym m.in. z Janem Lechoniem, Antonim Słonimskim, Kazimierzem Wierzyńskim. Dla pana Juliana był to okres bardzo twórczy i pracowity – właśnie wtedy napisał mnóstwo wierszy lirycznych, jak również tekstów dla kabaretów i teatrzyków rewiowych, skeczy oraz monologów satyrycznych, które przynosiły autorowi spore dochody.

Tuwimowie – wojna i czasy powojenne

Kiedy we wrześniu 1939 roku wybuchła druga wojna światowa, Julian z żoną wyjechali za granicę – najpierw do Francji, potem do Portugalii, a następne do Rio de Janeiro. Jako Żydom w okupowanej przez Niemców Polsce groziło im śmiertelne niebezpieczeństwo. Podobno przekraczając granicę z Rumunią, poeta zerwał na pamiątkę liść z ostatniego drzewa rosnącego po stronie polskiej. Wkrótce potem poezja Tuwima, tak genialnie czerpiąca z bogactwa i piękna i polszczyzny, została przez hitlerowskich okupantów zakazana. W roku 1946 Tuwimowie wrócili do kraju. Zaadoptowali i wychowali pięcioletnią osieroconą żydowską dziewczynkę o imieniu Ewa. W ostatnich latach życia poeta nie tworzył wiele. Przez pewien czas był kierownikiem literackim warszawskiego Teatru Nowego. Wykorzystywał swoją znajomość języków obcych i dużo tłumaczył (np. dzieła rosyjskiego poety i pisarza Aleksandra Puszkina). Zmagał się z wieloma chorobami i nerwicami, na przykład z lękiem przed przebywaniem na dużej otwartej przestrzeni, przez co bał się wychodzić z domu. Zmarł w roku 1953 w Zakopanem na atak serca.

Tuwim – poeta dzieciom

Julian Tuwim pozostawił po sobie mnóstwo wspaniałych utworów – niekiedy bardzo trudnych i budzących poważne przemyślenia, niekiedy zabawnych, żartobliwych i dosadnych. Jednak chyba najbardziej znane utwory Tuwima to te, które powstały z myślą o dzieciach. „Abecadło”, „Lokomotywa”, „Ptasie radio”, „Słoń Trąbalski”, „Okulary” czy „Rzepka” niezmiennie zachwycają i bawią kolejne pokolenia, uwrażliwiając młodych słuchaczy i czytelników na piękno języka polskiego, rozbudzając wyobraźnię, zaskakując mistrzostwem słowa, rymem, rytmem i dowcipem. W tych wierszach zawarta jest i dziecięca ciekawość w odkrywaniu świata, i spojrzenie na z dziecięcym zdziwieniem świat, i poetyckie przymrużenie oka. Wiersze Tuwima w ogóle się nie starzeją. Pewnie dlatego, że Tuwim po prostu dobrze rozumiał dzieci i sam – jak to poeta – zachował dziecięcą wrażliwość przez całe życie.

Ciekawostka

Niewiele osób wie, że w Łodzi na ulicy Legionów 2 znajduje się rzeźba pośladków poety o nazwie „Dupa Tuwima”. Inspiracją do jej powstania był cytat z wiersza Tuwima pt. „Absztyfikanci Grubej Berty” – „Wiersz, w którym autor grzecznie, ale stanowczo uprasza liczne zastępy bliźnich, aby go w dupę pocałowali”. Autorem rzeźby jest Andrzej Czapliński.

Julian Tuwim - Wiersze dla dzieci

zobacz więcej

Julian Tuwim - Wiersze dla dzieci

zobacz więcej

Tuwim dzieciom

zobacz więcej

Lokomotywa i inne wiersze

zobacz więcej

Lokomotywa i inne wiersze

zobacz więcej