Wielu rodziców chciałoby wiedzieć dokładnie, jaki jest odpowiedni wiek na naukę czytania dla dziecka. Niestety – nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Jest to bowiem kwestia indywidualna i właściwy moment na zdobywanie tej, kluczowej w późniejszym życiu, umiejętności będzie dla każdego dziecka nieco inny. W polskim systemie edukacji nauka czytania rozpoczyna się w pierwszej klasie szkoły podstawowej, co nie zmienia faktu, że niektóre dzieci mogą posiąść tę umiejętność już wcześniej, nawet w wieku czterech czy pięciu lat. Z najnowszych badań wynika jednak, że dzieci, które nauczą się czytać jeszcze przed etapem szkolnym, wcale nie czytają szybciej ani z większym zrozumieniem niż ich rówieśnicy, którzy zaczęli się tego uczyć później, a wręcz przeciwnie – zbyt wczesna nauka czytania może mieć także negatywne konsekwencje. Dlaczego tak się dzieje?
Gotowość do czytania
Aby maluch mógł opanować umiejętność czytania, jego mózg musi najpierw rozwinąć się do odpowiedniego stopnia, który umożliwi mu posługiwanie się myśleniem abstrakcyjnym, wzrokową i słuchową analizę oraz syntezę informacji, niezbędne do tej nauki. Potrzebna jest zarówno gotowość psychomotoryczna, psychologiczna, jak i słownikowo-pojęciowa. Oznacza to, że dziecko potrafi rozróżniać symbole graficzne, umie prawidłowo mówić, jest w stanie się skoncentrować przez odpowiednio długi czas, jego pamięć osiągnęła odpowiednią pojemność, maluch ma także podstawową wiedzę o świecie i otaczającej go rzeczywistości, co umożliwi mu rozumienie czytanego tekstu. Brzmi to bardzo skomplikowanie, ale w praktyce chodzi po prostu o to, czy dziecko wyraża zainteresowanie literami, wyrazami, czy na przykład dopytuje o nie i widać u niego wyraźną ciekawość oraz motywację do pogłębiania tej wiedzy. Jeśli tak – jest to znak, że można rozpocząć naukę czytania!
Najważniejsze – nie zmuszać!
Współcześnie rodzice znajdują się pod dużą presją związaną z rozwojem ich pociechy. Każdy rodzic pragnie zapewnić swojemu dziecku środki do tego, żeby mu ten proces ułatwić, by miało łatwiejszy start w edukację, dorosłość, by było jak najlepsze, najzdolniejsze, miało jak największe możliwości… W gąszczu informacji i wielu poradników, sugerujących najróżniejsze metody, a każdą podpartą jakimiś badaniami, niezwykle łatwo jest się pogubić. W mediach społecznościowych ludzie chwalą się zdjęciami swoich pociech, nietrudno znaleźć w sieci filmiki z treściami pt. „genialne dziecko”, „niemowlę potrafi czytać” itd, nic więc dziwnego, że obecne dążenie do tego, by maksymalnie wykorzystać potencjał dziecka, jest teraz bardzo silne, i nie chodzi tu tylko o to, by móc pochwalić się znajomym, że nasze dziecko już dawno potrafi tę czy inną rzecz (choć każdy na pewno chciałby poczuć dumę z wychowania „małego geniusza”), lecz przede wszystkim o niepozostawanie w tyle względem rozwoju innych dzieci. Nikt nie chce, by jego dziecko było „gorsze”, miało trudności, więc rodzice starają się robić wszystko, by jak najlepiej wykorzystać czas, w którym mózg dziecka chłonie wszystko jak gąbka i maksymalnie naszpikować go informacjami. Jest to jednak błąd! Nauka na siłę nie tylko nie przynosi wymiernych korzyści, lecz może nawet poważnie zaszkodzić dziecku. Jeśli będziemy próbowali zmuszać dziecko do czytania, to efekt może być dokładnie odwrotny – dziecko zrazi się do czytania i nie będzie chciało kontynuować nauki ani teraz, ani później. Oczywiście, gdy pojawią się wątpliwości i pytania rodzica do samego siebie „czy to już?”, „czy oznaki są wystarczające?”, to można próbować zwrócić uwagę dziecka na litery i „przetestować” jego gotowość do czytania, ale jeżeli to nie wywoła reakcji, trzeba się z tym pogodzić i w żadnym wypadku nie wolno dziecka zmuszać.
Co zatem należy robić?
Przede wszystkim – jakkolwiek sztucznie czy wzniośle to zabrzmi – należy wsłuchać się w swoje dziecko i w to, co próbuje zakomunikować. Kwestię gotowości do czytania oraz zdobywania wszelkich innych umiejętności należy rozpatrywać indywidualnie i trzeba po prostu obserwować zachowanie malucha, wypatrując odpowiednich oznak zainteresowania książkami i literami. Czy można to jakoś przyspieszyć? W sposób sztuczny – nie, ale można przyczynić się do stworzenia odpowiedniego środowiska, w którym to zainteresowanie naturalnie może się rozwijać. W praktyce oznacza to, że warto dawać odpowiedni przykład swojemu dziecku. Dzieci chętnie naśladują dorosłych, w szczególności swoich rodziców, powielają różne wzorce zachowań i postaw, jeśli więc pragniemy zachęcić je do czytania, to najlepiej zadbać o to, by nieobcy był dla malucha widok mamy czy taty z książką. Gdy dziecko zobaczy, że jest to coś, czym rodzice zajmują się często i sprawia im to radość, to wywoła to jego zaciekawienie i samo będzie chciało odkrywać literacki świat oraz posiąść umiejętność czytania. Jeśli więc maluch zacznie wykazywać takie oznaki już wcześniej, to świetnie, jeśli dopiero w wieku szkolnym – to również w porządku. Nie należy zatem ulegać presji środowiska i ślepo wierzyć „ekspertom”, że nauka czytania jest możliwa już w wieku niemowlęcym i warto ją wdrażać jak najwcześniej, lecz trzeba zaufać własnemu dziecku i spokojnie poczekać, aż ono samo zacznie przejawiać gotowość. I najważniejsze – nie panikować, ten moment na pewno nastąpi.
Mój pierwszy elementarz - czytamy metodą sylabową
Mój pierwszy elementarz – czytamy metodą sylabową to książka dla najmłodszych dzieci, które chcą nauczyć się czytać. Metoda sylabowa jest uznawana za najskuteczniejszą i najszybszą, pozwala na bezproblemową naukę. Umożliwia uniknięcie długotrwałego literowania wyrazów i czytania bez zrozumienia. Mój pierwszy elementarz… prezentuje literki, sylaby, wyrazy i zdania – na przestrzeni książki stopniowo wzrasta poziom trudności, co jest zgodne z naturalną logiką nauki czytania. Dzięki temu dzieci rozwijają i utrwalają swoje umiejętności. Oprócz krótkich czytanek książka pełna jest wesołych obrazków z podpisami – na tych pojedynczych słowach dzieci mogą dodatkowo poćwiczyć nowe zdolności. Kończy ją kilka obszerniejszych czytanek, które zachęcają dziecko poprzez swój wesoły wygląd – część słów zastąpiono w nich obrazkami, dlatego czytając, dziecko rozwiązuje jednocześnie rysunkowe zagadki. Jednym słowem, z Elementarzem… nie sposób się nudzić!
Mój pierwszy elementarz - czytamy metodą sylabową
Sam już czytam
Kolorowa, pełna wesołych ilustracji książka to idealna pozycja dla wszystkich dzieci, które chcą szybko nauczyć się płynnie czytać. Literki prezentowane są w określonej kolejności, zgodnie z wytycznymi zawartymi w podstawie programowej. Sam już czytam – wprowadza początkowo literki, kolejno sylaby, aż do słówek. Zabawne wierszyki i zdania o wzrastającej skali trudności pomagają rozwijać dziecku umiejętności. Książeczka będzie świetnym rozwiązaniem dla rodziców, którzy chcą pomóc swoim dzieciom w odkrywaniu świata liter i słów, jak i dla nauczycieli myślących o wzbogaceniu treści zajęć. Polecamy!
